Gebruikte luiers leveren straks winst op

Het is naar eigen zeggen de eerste recyclinginstallatie ter wereld waar incontinentiemateriaal grootschalig wordt verwerkt tot papierpulp. Bij Knowaste in Arnhem verwachten ze er veel van.

De glimmende blauwe transportbanden staan de meeste tijd stil. Veel wordt er nog niet aangevoerd. Maar dat wordt, zo is de hoop en verwachting, straks allemaal anders. Dan zullen de machines op volle toeren draaien en wordt er 250 kilo `hoogwaardig papierpulp' onttrokken aan elke ton incontinentiemateriaal die wordt aangeleverd.

Het is, zo zeggen ze niet zonder trots bij het bedrijf Knowaste in Arnhem, de eerste recyclinginstallatie ter wereld waar incontinentiemateriaal – uitsluitend luiers uit zorginstellingen – wordt verwerkt. De fabriek (bouwkosten: 30 miljoen gulden) is na enkele maanden proefdraaien nu volledig operationeel. Reden voor directeur R. Graat om tekst en uitleg te geven. Bijvoorbeeld over het `unieke' recyclingproces, waarbij de zakken met luiers over transportbanden worden aangevoerd. De zakken worden met een shredder kapotgetrokken, waarbij het plastic wordt afgescheiden, gewassen en – uiteindelijk – verkocht.

Na een eerste `wassing' van de restmassa wordt het `Super Absorberend Polymeer' gescheiden van de papierpulp, waarna de laatste `vervuilingen' uit de papierpulp worden verwijderd. Uiteindelijk wordt de pulp schoongemaakt, gedroogd en opgeslagen. Per ton incontinentiemateriaal dus 250 kilo papierpulp die, zo zegt Graat, zonder enige moeite kan worden verkocht aan de papierindustrie. ,,Deze papierpulp is een product dat de industrie graag wil hebben. Er zit geen maximum aan wat we kunnen verkopen.''

Vooralsnog benut Knowaste de capaciteit van de machines nog lang niet. Op jaarbasis kunnen ze 70.000 ton incontinentiemateriaal verwerken, terwijl nu slechts twintig ton per week wordt aangevoerd. Dat komt, zo zegt Graat, doordat de zorginstellingen er langer dan gedacht over doen het besluit te nemen de luiers voortaan aan Knowaste mee te geven. Dat geluid klonk overigens al eerder. In juni van dit jaar moesten de verschillende aandeelhouders van het bedrijf, waaronder de Gelderse Ontwikkelingsmaatschappij, Innovatiemaatschappij MKB en NPM Capital, met extra geld over de brug komen, toen bleek dat de eerste prognoses iets te rooskleurig waren geweest.

Het komt allemaal goed, bezweert Graat. ,,Aan het einde van dit jaar zitten we op een capaciteit van 15.000 tot 20.000 ton, medio volgend jaar op 50.000 ton en aan het einde van volgend jaar 70.000. Daarna zullen we de bezien of de capaciteit moet worden uitgebreid, iets dat vrij eenvoudig kan gebeuren.''

Knowaste heeft nu contracten met 150 van de 2.000 instellingen. ,,En daar komen er iedere dag bij.'' Op jaarbasis wordt in Nederland 235.000 ton luiers en incontinentiemateriaal verbruikt. Het bedrijf in Arnhem richt zich op de 70.000 ton incontinentiemateriaal per jaar van de institutionele instellingen.

De geplande 70.000 ton van eind volgend jaar komt voor de helft van de Duitse markt, waar Knowaste ook actief is. Dat betekent dat de helft van de Nederlandse instellingen eind volgend jaar nog niet meedoet. Graat vindt dat niet zo ernstig. ,,Zoiets hoort bij de opbouw. Dat heeft tijd nodig'', zegt hij. De directeur zegt met zoveel woorden dat de zorginstellingen om milieu-technische en financiële redenen wel mee zouden moeten doen. Als het materiaal wordt afgevoerd, dan kost dat de instelling een kleine 400 gulden per ton – inclusief de door minister Pronk voorgestelde verhoging van het storten van brandbaar afval.

,,Inzameling en verwerking door ons kost iets meer dan 300 gulden. Wij zijn daarmee goedkoper.'' Gemiddeld, rekent de directeur voor, houdt een instelling er op jaarbasis 3.500 gulden aan over. Dat lijkt niet veel, maar volgens Graat zijn dat echt bedragen die zorginstellingen graag zouden besparen om elders aan te besteden. ,,Die budgetten zijn zo afgeknepen dat zo'n bedrag zeer welkom is.''

Hij moet toegeven dat inzameling voor Knowaste wel extra werk voor het personeel van de instelling met zich meebrengt. Behalve goedkoper is het ook beter voor het milieu – en ook daar zijn instellingen volgens Graat gevoelig voor. ,,Helemaal omdat de rijksoverheid er met een Algemene Maatregel van Bestuur voor wil zorgen dat ook incontinentiemateriaal gescheiden wordt ingezameld.''

Bij het bedrijf in Arnhem werken inmiddels 35 mensen. Dat aantal zal oplopen als de capaciteit beter wordt benut. Volgens Graat zal de fabriek met winst gaan draaien bij zo'n 50.000 ton per jaar. Volgens de prognoses moet dat omslagpunt volgend jaar al zijn bereikt.