Clinton verdedigt ingrijpen zonder VN

De Amerikaanse president Clinton heeft gisteren tot de Verenigde Naties gezegd dat regionale groepen van landen het recht hebben om militaire actie te ondernemen tegen massamoorden in hun eigen omgeving. Dit kan wat Amerika betreft zonodig buiten de VN om, zo bleek uit zijn jaarlijkse toespraak tot de Algemene Vergadering van de VN.

Net als VN-chef Kofi Annan een dag eerder had aangegeven, zei Clinton dat staten die massale schendingen van de mensenrechten plegen er niet van uit kunnen gaan dat hun nationale soevereiniteit hen zal beschermen tegen interventie. Maar de president ging een stap verder dan Annan, die vindt dat zulke internationale acties altijd onder auspiciën van de VN moeten plaatshebben. ,,De manier waarop de internationale gemeenschap reageert, hangt af van het vermogen van landen om op te treden, en van hun afweging van hun nationale belangen'', zei Clinton.

De president verwees naar het NAVO-optreden eerder dit jaar in Kosovo, dat zonder goedkeuring van de VN-Veiligheidsraad plaatshad. Met name de permanente V-raadsleden Rusland en China waren tegen militair ingrijpen. Clinton noemde verder als voorbeeld van regionale actie de door Nigeria geleide interventie in Sierra Leone en de door Australië geleide vredesoperatie in Oost-Timor. ,,Dit is goed, zolang we samenwerken, elkaar ondersteunen en geen afstand doen van onze gezamenlijke verantwoordelijkheid'', zei hij. Die verantwoordelijkheid omschreef hij als volgt: ,,Als we worden geconfronteerd met opzettelijk georganiseerde campagnes om hele bevolkingsgroepen te vermoorden of het land uit te drijven, dan is de zorg voor de slachtoffers belangrijk, maar niet genoeg. We moeten eraan werken om het geweld te stoppen.''

,,Wat is de rol van de VN in het voorkomen van massaslachtingen en deportaties? Zeer groot'', zei Clinton. ,,Zelfs in Kosovo kwamen de NAVO-acties na een duidelijke consensus, uitgedrukt in verschillende resoluties van de Veiligheidsraad. Als we toen hadden gekozen niets te doen in het aangezicht van de wreedheden, dan geloof ik niet dat we daarmee de VN hadden versterkt. Integendeel, we hadden geriskeerd om alles in diskrediet te brengen waar zij [de VN] voor staan.''

Clinton zei dat de VS ,,niet op elke humanitaire catastrofe in de wereld kunnen reageren''. ,,Wij kunnen niet alles overal doen. Maar omdat we verschillende belangen in verschillende delen van de wereld hebben, betekent dat nog niet dat we onverschillig kunnen staan tegenover de vernietiging van onschuldigen in elk deel van de wereld'', zei hij.

Het thema van de humanitaire interventie heeft in veel toespraken tijdens de eerste twee dagen van het jaarlijkse debat in de Algemene Vergadering centraal gestaan, met Kosovo, Oost-Timor en de Afrikaanse conflicten als voorbeelden. De Russische minister van Buitenlandse Zaken, Ivanov, zei gisteren dat elke beslissing tot een humanitaire interventie van de V-raad moet komen, waarin Rusland een veto heeft.

De jaarlijkse zitting van de Algemene Vergadering diende gisteren ook als plaats voor verzoening tussen landen met een gespannen verstandhouding. De ontmoeting tussen de Algerijnse president Bouteflika en de Franse premier Jospin was de eerste op het hoogste niveau sinds de voormalige Noord-Afrikaanse kolonie in 1992 ten prooi viel aan een interne strijd. Voorts besloten de Britse en Iraanse ministers van Buitenlandse Zaken tot een uitwisseling van bezoeken, voor het eerst sinds de islamitische revolutie van 1979.