`Fusie tussen het CDA en klein rechts'

André Krouwel (1964), politicoloog aan de Vrije Universiteit: ,,In 2030 heb je een drie-partijenstelsel. Het gaat dan niet meer in de eerste plaats om de tegenstelling links-rechts. Herverdelingskwesties worden steeds minder belangrijk. In Nederland blijft een behoorlijke consensus bestaan over een vrij hoog niveau van herverdeling. Ook de VVD hoor je dan niet meer over het mini-stelsel in de sociale zekerheid. Dat zou die partij ook twintig procent van de stemmen kosten.

De tegenstelling conservatief-progressief wordt relatief de belangrijkste, tenzij er in de volgende eeuw een grote economische crisis komt. Dan zul je zien dat partijen zich weer heel snel terugtrekken op hun oude stellingen.

Het CDA is in 2030 gefuseerd met klein rechts. Althans, wat in de twintigste eeuw klein rechts werd genoemd. Die partijen hebben dan heel wat zetels van het CDA afgesnoept. Het CDA heeft na de historische verkiezingsnederlaag van 1994 tot pakweg 2010 ideeënloos, leiderloos en doelloos rondgedwaald. Dan is het snel afgelopen met een partij.

De confessionele partijen hebben zich verenigd op een conservatief anti-groei programma. Deze partij is tegen economische groei als dat ten koste gaat van het milieu en heeft een licht-christelijke grondslag. De eco-conservatieven van GroenLinks hebben zich ook bij deze partij aangesloten.

Daartegenover heb je een brede, progressieve volksbeweging. Niet zoals in de jaren zeventig, meer een beweging van de Derde Weg. Dit is de pro-groei partij. De PvdA is aan interne tegenstellingen bezweken, zoals dat gaat bij partijen die lang achter elkaar regeren. Ook GroenLinks is versplinterd. Een deel van de linkse achterban kon zich niet vinden in de wens van het leiderschap om koste wat het kost te regeren in het kabinet Kok III. Daarnaast hebben ook D66'ers – die partij is in 2030 al lang ter ziele – zich bij de Derde-Wegpartij aangesloten.

De SP heeft het echte marxisme eindelijk vaarwel gezegd en verzamelt alle linkse onvrede. Die partij is begonnen aan een opmars via de gemeenten en levert wethouders in 30 tot 40 procent van de gemeenten. In de Tweede Kamer heeft de SP zo'n 15 tot 20 zetels. Delen van de oude PvdA en GroenLinks zijn inmiddels lid van de SP. Ook Utrechtse zangers die lokale protestpartijen hadden opgericht, zitten bij de SP.

Omdat het systeem is gekanteld en de as progressief-conservatief het belangrijkst is geworden, bekleedt de VVD een spilpositie in het drie-partijenstelsel. De VVD staat op die as namelijk precies in het midden, met aan de ene kant conservatieve law and order-elementen en aan de andere kant progressief-liberale elementen. Daarom kon de VVD in 2012 – nee, eerder, in 2008 – voor het eerst de premier leveren. De VVD wordt de belangrijkste partij van Nederland.''