Opnieuw forse nederlaag voor Schröders SPD

De sociaal-democratische partij (SPD) van bondskanselier Gerhard Schröder heeft zondag in de Oost-Duitse deelstaat Saksen haar grootste nederlaag sinds de Tweede Wereldoorlog geleden.

Minister-president Kurt Biedenkopf (CDU) – `Koning Kurt'– behaalde met 56,9 procent (1,2 procent verlies) voor de derde keer de absolute meerderheid. De SPD viel ver terug en kreeg slechts 10,7 procent van de stemmen, een verlies van bijna 6 procent. Ze raakte daarmee haar positie als tweede partij kwijt aan de oud-communistische PDS, die 22,2 procent van de stemmen behaalde (winst 5,7). De Groenen (2,6 procent) en de liberale FDP (1,1) haalden niet eens de kiesdrempel.

Het verlies in Saksen kwam bij de SPD in Berlijn hard aan. Het is de zevende verkiezingsnederlaag die Schröders SPD dit jaar te verduren heeft. Zowel bij de Europese verkiezingen, als bij de verkiezingen in de deelstaten Hessen, Saarland, Brandenburg, Thüringen en Noordrijn-Westfalen (gemeenteraad) moesten de sociaal-democraten forse verliezen incasseren. De SPD had in Saksen weliswaar gerekend op een nederlaag tegen de populaire Biedenkopf – de grote tegenhanger van oud-kanselier Helmut Kohl in de CDU – maar niet zo'n grote.

Zelden verloor een kanselier, na zijn glansrijke overwinning bij de Bondsdagverkiezingen een jaar geleden, zo snel aan populariteit als Schröder. Dat heeft niet slechts met het bezuinigingsprogramma van de rood-groene coalitie te maken. De kiezers zijn ook teleurgesteld over Schröders gebrekkige leiding van de verdeelde partij, zijn onvermogen de linkervleugel in bedwang te krijgen en het uitblijven van maatregelen om de werkloosheid (in het oosten tussen 20 en 30 procent) te verlagen.

Ondanks de reeks nederlagen heeft Schröder vorige week nog onderstreept dat er geen alternatief is voor zijn bezuinigingsprogramma van 30 miljard waarmee de hoge schuldenlast van Duitsland moet worden verminderd. Het geld kan volgens Schröder beter aan bestrijding van de werkloosheid en innovatie van de industrie worden besteed, dan aan afbetaling van de rente op de staatsschuld. Maar Schröders moderniseringskoers blijft controversieel binnen de SPD.

VERLIES GROENENpagina 6

,,Wat wij doen, is het enig mogelijke'', zei Franz Müntefering gisteravond, de nieuwe algemeen-secretaris van de SPD die de partij op een lijn moet zien te krijgen. Volgens Müntefering was de partij klemgeraakt tussen een ,,populaire of populistische minister-president en een genadeloos opportunistische PDS''. Bondskanselier Schröder liet zich noch op de televisie zien om commentaar te geven, noch op het partijkantoor.

Nadat de SPD eerder in Hessen en Saarland de meerderheid kwijtraakte, tekent zich in Duitsland een nieuwe noord-zuid tegenstelling af. Het noorden wordt geregeerd door de sociaal-democraten. De zuidelijke deelstaten zijn in handen van de conservatief-liberale oppositie (CDU/CSU en FDP).

Nu de christen-democraten na een reeks van overwinningen de meerderheid in de Bondsraad (Eerste Kamer) hebben gekregen, wordt Duitsland feitelijk door een grote coalitie geregeerd. De regering-Schröder is gedwongen compromissen met de oppositie te sluiten. Onderhandelingen hierover worden in november verwacht, als de Bondsraad over het bezuinigings- en hervormingsprogramma moet stemmen.