Joschka Fischer wil top Groenen vervangen

Nog voordat de verkiezingen gisteren in het Oost-Duitse Saksen waren afgerond, brak bij de Duitse Groenen een openlijke strijd uit om de macht. Vanavond moet de beslissing vallen.

Joschka Fischer, minister van Buitenlandse Zaken, mag de populairste politicus van Duitsland zijn, zijn groene partij is vrijwel verdwenen. Net als de SPD van bondskanselier Gerhard Schröder, zijn Fischers Groenen de grote verliezer bij de recente deelstaatverkiezingen in Duitsland. Vanavond dreigt een `nacht van de lange messen' voor de Groenen, als de partijtop zich in Berlijn beraadt over de gevolgen van de nederlagen.

Fischer wilde het verlies in Saksen niet afwachten. Al voor het weekeinde liet hij doorschemeren dat de partijtop vervangen diende te worden. Het vrouwelijke duo, Antje Radcke en Gunda Röstel (tevens lijsttrekker in Saksen), moest worden vervangen. Een nieuw duo zou het dienen over te nemen met Fischer als partijvoorzitter aan de top. ,,Ik doe het, maar ik doe het niet alleen'', liet hij het weekblad Der Spiegel weten.

De beide dames Radcke en Röstel waren des duivels dat Fischer vlak voor de verkiezingen in Saksen een delicaat personeelsdebat aankaartte. ,,Arrogantie'', verweet Radcke Fischer. ,,Zeker draagt Joschka Fischer medeverantwoordelijkheid'', zei Röstel gisteravond toen bekend werd dat de Groenen in Saksen 1,5 procent hadden verloren en met 2,6 procent onder de kiesdrempel bleven. Zij zou zich niet laten wegdrukken door Wessies uit de tweede rij, meldde ze. Fischers interventie heeft de partij een procent verlies gekost, zei een geïrriteerde Kerstin Müller, een van de twee fractievoorzitters van de Groenen in de Bondsdag. Een aantal vrouwen in de partij is toch al verstoord dat `macho' Fischer zich nauwelijks met de partij bemoeit en informeel toch aan de touwtjes trekt.

Sinds Fischer als minister en vice-kanselier in het kabinet zit, denkt hij de partij niet meer nodig te hebben – dermate snel steeg de ster van de voormalige straatvechter en taxichauffeur, die zijn leren jack definitief had ingewisseld voor een driedelig pak. Net als bondskanselier Gerhard Schröder geniet hij van de macht, aldus zijn critici.

Maar de reeks van nederlagen benauwt hem. Het begon in Hessen, het groene bolwerk waar Fischer vandaan komt. Daar tuimelden de Groenen van 11,2 naar 7,2 procent. In Saarland, begin deze maand, vlogen ze uit het parlement. In Bremen daalden de Groenen van 13,1 naar 9 procent. In Oost-Duitsland, waar ze nergens meeregeerden, zijn de Groenen na nederlagen in Brandenburg, Thüringen en Saksen weggevaagd. Slechts in Berlijn zitten ze nog in het deelstaatparlement.

De kiezers herkennen de partij niet meer terug. De Duitse deelname aan de oorlog in Kosovo heeft een bres geslagen in de van oorsprong pacifistische gelederen. Bij milieuthema's – zoals atoomenergie en milieubelasting – moeten de Groenen keer op keer het hoofd buigen voor de grote coalitiepartner die economische belangen laat prevaleren. Massaal wendt de kiezer zich van de Groenen af. Slechts in drie deelstaten regeren ze nog mee (Hamburg, Noordrijn-Westfalen, Sleeswijk-Holstein). Fischer wil schoon schip maken. Hij wenst van de Groenen een `normale' partij te maken met een normale partijstructuur en een voorzitter in plaats van tal van duo-banen. Vanzelfsprekend moet hij, `ayatollah Fischer', aldus de Berliner Zeitung, bovenaan staan.