Een concert op nieuwe violen

`Men hoeft niet ver te reizen om mooie instrumenten te vinden, en te ervaren dat `Cremona' óók in Nederland ligt!' Dat vindt de Nederlandse Groep voor Viool- en Strijkstokkenmakers, die zondag het 50-jarig bestaan vierde met een uniek concert in het Amsterdamse Concertgebouw. Onder leiding van Peter Oundjian, de voormalige primarius van het Tokyo Kwartet, speelde Nieuw Sinfonietta Amsterdam op uitsluitend nieuwe instrumenten en stokken, die recent zijn gebouwd door de 24 leden van de NVG.

Het gloednieuw gelakte instrumentarium van het orkest glansde als nooit tevoren, maar het klinkende resultaat was even onopvallend als opmerkelijk. Eigenlijk was er niets van te horen, behalve misschien dat Nieuw Sinfonietta Amsterdam nog vitaler en muzikaler klonk dan anders. Kennelijk vormden de nog naar de werkplaats geurende violen, altviolen, celli en bassen een extra stimulans om de routine in te ruilen voor een bourgondische speelvreugde, die het 'ruwe' materiaal optimaal sonoor deed klinken en het samenspel vleugels verleende.

Terwijl Lev Markiz Nieuw Sinfonietta tien jaar lang een imposante staalkaart aan instrumentale deviezen en muzikale flexibiliteit bijbracht, stelt de nieuwe chefdirigent Oundijan de discipline in dienst van de spontaniteit en intensiteit van het musiceren. Zijn heldere aanpak getuigt van veel respect voor het unieke karakter van een partituur en het individuele stemmenweefsel, een bijzonder gevoel voor spanningsopbouw, en een weelderige fantasie op het gebied van timing, dynamiek en klankkleuren.

In de energieke lezing van Mozarts Divertimento in Bes klonken de laagste snaren van de violen soms nog wat stroef, maar tijdens de serene uitvoering van Pärts Fratres, opgeluisterd met filmbeelden uit de werkplaats van een viool-bouwer, waren deze onwennigheidsverschijnselen verdwenen. De warme, naar alle richtingen openbloeiende klank van de lagere strijkers maakte de subtiele interpretatie van Tsjaikofski's Serenade in C tot een enerverend hoogtepunt van de NVG-avond.

De origineelste bijdrage aan het feest van de vioolbouwers vormde de wereldpremière van het voor dit jubileum gecomponeerde The rite of strings (1999) voor strijkorkest en cimbalon van Maurice Horsthuis, een originele ode aan het scheppingsproces in het atelier van de instrumentenbouwer, compleet met alle geluiden die daarbij opklinken. Terwijl cellist Michiel Weidner zich aanstekelijk uitleefde op het cimbalon, imiteerden zijn collega's al blazend, tokkelend en met hun stokken door de lucht vegend het `geklop, tikje hier, klapje daar, zachtjes schuren, het ruisen van de lakkwast' uit de werkplaats, waarin het dode hout tot leven wordt gewekt.

Concert: Nieuw Sinfonietta Amsterdam o.l.v. Peter Oundjian. Gehoord: 19/9 Concertgebouw Amsterdam.