Weinig tijd om veel te lezen

De helft van de wanden van de driekamerwoning van vertaalster Catharina Blaauwendraad (33) in de Indische Buurt in Amsterdam worden in beslag genomen door boekenkasten. Ze heeft haar verzameling ingedeeld als een bibliotheek, op onderwerp en met kaartjes. De woordenboeken staan bij elkaar, de bijbels, en ook bellettrie en poëzie hebben eigen planken. Voor de ingang van de kamer van haar 9-jarige dochter staan op kindvriendelijke hoogte de jeugdboeken. ,,Ik ben wel tevreden over deze indeling, maar misschien ga ik wel terug naar de typische vertalersindeling. Alle boeken op taal bij elkaar'', vertelt Blaauwendraad, die onder meer voor het literaire tijdschrift De Tweede Ronde gedichten vertaalt. Boeken kopen doet ze niet veel meer. In de kamer staan nog dozen met boeken van haar onlangs overleden moeder.

Vorig jaar werden er in Nederland voor ongeveer 900 miljoen gulden 38 miljoen boeken verkocht, volgens de Stichting Speurwerk Boeken Omnibus van de Koninklijke Vereeniging ter bevordering van de belangen des Boekhandels.

Dat is 10 procent minder dan in 1997 toen er voor ruim 1 miljard gulden 40 miljoen boeken over de toonbank gingen. Sinds begin jaren negentig stijgt de boekenverkoop met ongeveer 3 procent per jaar. De daling vorig jaar wordt door Speurwerk geweten aan `hype-moeheid'. Er werden bijvoorbeeld minder dieetboeken (Montignac was zeer populair in 1997) en gidsen voor beleggers verkocht.

,,Er wordt meer dan ooit gelezen in Nederland. Literaire boeken zijn de populairste boeken, niet streekromans of boeken over tuinverzorging. Van ontlezing in ons land is geen sprake'', zei Henk Kraima, directeur van de stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB), in maart ter gelegenheid van de Boekenweek.

Volgens het Sociaal en Cultureel Planbureau is dat wel degelijk het geval. Hoewel er meer boeken worden verkocht dan in de jaren tachtig, besteden mensen steeds minder tijd aan lezen, zo blijkt uit cijfers van het SCP. Onder jongeren van 12 tot 20 jaar viel het lezen van boeken als vrijetijdsbesteding terug van 2,2 uur per week in 1975 naar 0,7 uur per week in 1995. Het aantal gelezen boeken per maand daalde in die groep van 2,7 naar 1,3. Ook hoogopgeleiden lezen steeds minder. HBO'ers en academici lezen twee boeken per maand tegenover 2,7 in de jaren zeventig. De boekenverkoop (2,5 boek per persoon) bevindt zich op hetzelfde niveau als 1975.

IT'er en operaliefhebber Arjan van den Ham (27) koopt en leest ongeveer vijf tot tien boeken per jaar, vertelt hij in zijn woning op het Amsterdamse KNSM-eiland. In zijn boekenkast staan ongeveer driehonderd boeken. ,,Ik heb van alles, computerboeken, oude studieboeken, filosofie en muziekboeken. Ook heb ik ongeveer veertig partituren en vierhonderd cd's.''

Sinds hij een drukke baan heeft als netwerkspecialist, komt Van den Ham nauwelijks nog aan lezen toe. ,,Ik bezoek veel concerten en ga veel uit, maar voor een boek kan ik vaak de concentratie niet meer opbrengen.''