Een toeristenorkaan bedreigt Israel

Jarenlang hebben Israeliërs en Palestijnen in Oost-Jeruzalem en Bethlehem die het van toerisme moeten hebben, op een houtje gebeten. Met het mystieke millennium en een officieel bevestigd bezoek van de paus in maart in het vooruitzicht, likt iedereen die zijn brood aan het toerisme verdient de vingers af. Als de verwachtingen bewaarheid worden, wordt Israel volgend jaar door een toeristenorkaan getroffen.

Toen deze week het verlossende bericht uit het Vaticaan kwam dat de paus het `Heilige Land' zal aandoen, werd er meteen over miljoenen katholieken gesproken die in de pauselijke voetstappen naar het land zullen komen waar Jezus 2000 jaar geleden werd geboren. Kan Israel zo'n vloedgolf toeristen wel aan? Op het ministerie van Toerisme maken topambtenaren zich dagelijks grotere zorgen over de enorme logistieke problemen die zo'n op papier buitengewoon lucratief lijkend toeristenjaar met zich meebrengt. Ingewijden in de branche zeggen aan de hand van hotelboekingen dat het nog niet zo'n vaart loopt met de overval van massatoerisme op Israel. Maar als het goed gaat met het vredesproces, de terreur het laat afweten en religieuze passies door de komst van de paus worden opgezweept, zou er wel eens in de Via Dolorosa in Jeruzalem, waar Jezus zijn kruis tot de plaats van kruisiging droeg, geen doorkomen aan kunnen zijn.

Voor de Israelische autoriteiten is het een schrikbeeld als tienduizenden pelgrims zich dagelijks door de stegen en straatjes in de oude stad van Jeruzalem naar de Heilige Grafkerk wringen. Maar de Jeruzalemse politie denkt vooruit. De politiechefs voorzagen een scenario waarbij het in deze kerk om welke reden dan ook tot spanningen en paniek kan komen. En er is maar één ingang, die ook als uitgang fungeert. Dus vroegen de Israelische autoriteiten de leiders van de verschillende kerken die elk over hun eigen deel van de Heilige Grafkerk heersen, akkoord te gaan met een veiligheidsdeur tegenover de ingang.

Het had heel wat voeten in de aarde voordat de kerkhoofden hun jawoord gaven. Israelische ministers moesten voorzichtig bemiddelend ingrijpen om niet op de lange tenen van de kerkvorsten te gaan staan die iedere steen in de Grafkerk met kruisvaardersmoed verdedigen en dus de veiligheidsdeur liever in het deel van de concurrentie uitgehouwen zagen dan in hun territoir in de kerk. Maar de veiligheidsdeur komt er, en dat is een pak van het hart van de Israelische autoriteiten.

Een ander probleem dat om een oplossing schreeuwt is de op punt van uitbreken staande `heilige oorlog' tussen christenen en moslims in Nazareth. Moslim-fundamentalisten willen bij de grote Aankondigingkerk in het centrum van Nazareth een moskee bouwen. De spanningen tussen moslims en christenen hebben al tot stevige straatgevechten geleid. Deze week haastte Shlomo Ben-Ami, de minister van Binnenlandse Veiligheid, zich naar Nazareth om een nieuwe geweldsronde te verijdelen. De emoties waren opgejut door bloedwraak van islamitische zijde op een zevenjarig christelijk jongetje.

Nazareth kan de zo broodnodige inkomsten uit toerisme wel vergeten als er opnieuw een burgeroorlogje uitbreekt, waarschuwde de minister. Dat zou jammer zijn omdat de stad zich serieus op het millennium voorbereidt. De oude binnenstad is vernieuwd, er zijn mooi geplaveide wandelroutes uitgezet langs de heilige plaatsen. Enkele nieuwe hotels zijn al geopend of bijna klaar. Maar de aanleg van betere wegen naar Nazareth loopt zichtbaar op het tijdschema achter.

Dat is ook het geval bij de vele heilige plaatsen rond het meer van Tiberias. Pelgrims en toeristen moeten dus, als er miljoenen komen, rekenen op urenlange busritten en uitputtende lange rijen bij alle heilige plaatsen. De hinder begint al bij aankomst op het internationale vliegveld bij Tel Aviv. Als bezoekers de huidige langzame procedure moeten doormaken alvorens tot Israel te worden toegelaten, kunnen ze beter van huis een stoel en eten en drinken meenemen om de lange rijen voor de douane-loketten te overleven. De Israelische autoriteiten onderkennen ook dit probleem en zoeken naarstig naar wegen om de procedures te verkorten zonder de ook in het millennium heilige veiligheid van de joodse staat in gevaar te brengen. Vervoer van het vliegveld naar overgeboekte hotels is het volgende probleem dat de toerist te wachten staat. In de kranten worden Israeliërs die een kamer over hebben aangemoedigd deze te verhuren: ,,U kunt er zesduizend gulden per maand mee verdienen.''

Natuurlijk zullen extra-volle wegen en lange autofiles voor Jeruzalem ook de zenuwen van autochtone bevolking op de proef stellen. Heel veel Israeliërs zullen ongetwijfeld een zucht van verlichting slaken als het millennium voorbij is en de door de toeristenbranche gehoopte vloedgolf toeristen en pelgrims is weggeëbd. Een heilig land zijn is behalve winstgevend ook lastig.