Dag zonder auto `ter herdenking'

Per fiets, per tram, ter onthaasting, ter reflectie. Prominente Nederlanders tonen zich content met de autovrije dag morgen.

Kardinaal Simonis rijdt het liefst met zijn Spartamedje door het centrum van Utrecht. Gewoon fietsen doet hij ook graag, maar, helaas, soms dwingt de noodzaak hem in de auto. Samen met veertig andere bekende Nederlanders uit het comité van aanbeveling, steunt de kardinaal Milieudefensie en het Landelijk Overleg Autoloze Zondag.

Morgen zullen in ruim vijftig Nederlandse gemeentes de meeste auto's blijven staan. En dat is voor het eerst sinds de oliecrisis in 1973, toen de benzine op rantsoen was en de snelwegen op zondag, verplicht, leeg waren.

De kardinaal heeft een grote zorg voor het milieu, laat zijn woordvoerder weten. ,,De zorg voor de schepping die wij slechts in bruikleen hebben.'' Zangeres Mathilde Santing, zij zit ook in het comité, is het eens met Simonis. Niet om religieuze redenen, maar om praktische. ,,Het is te vol, het is te veel. Neem de fiets, de tram, de bus, de taxi.'' Lodewijk de Waal, voorzitter van de vakcentrale FNV is ,,absoluut tegen'' een verplichte autoloze dag. ,,Ik zit niet in de orthodox-groene hoek. Maar een dag vrijwillig nadenken over de mobiliteit, en de gevolgen daarvan op het milieu, lijkt me zinvol.'' Milieudefensie vroeg vijfhonderd gemeentes morgen mee te doen. Slechts vijftig reageerden op het verzoek. En lang niet allemaal even enthousiast. Sommige gemeentebesturen sluiten een rondweg af of enkele straten, andere beperken zich tot ecologische fietstochten, skeelerlessen, vergaderfietsen, of reduceren de prijs van een buskaartje tot een gulden. Automobilisten wordt gevráágd de auto te laten staan, het is geen verplichting.

Amsterdam gaat het verst, daar wordt een deel van de binnenstad afgesloten voor autoverkeer. Als het aan het gemeentebestuur had gelegen, was er nog een veel groter deel van de stad autovrij geworden. Maar Amsterdamse ondernemers schreeuwden moord en brand. Uit angst voor schadeclaims liet de gemeente de plannen varen, en moest een list verzinnen. Elke Amsterdammer die met een plan kwam voor een evenement op de openbare weg, kreeg acuut een vergunning van de gemeente om een straat af te sluiten. Als er maar genoeg vergunningen werden verstrekt, redeneerde de gemeente, zou de stad als vanzelf autovrij worden.

De Amsterdamse kamer van koophandel wilde naar de rechter stappen, maar zag daar vanaf om de goede verhouding met de gemeente niet te verstoren. Raadspartij Mokum Mobiel deed het wel, met een beroep op de grondwet. Maar de rechter gaf de ondernemers ongelijk, de stad gaat dicht.

Cor Boonsta, topman van Philips en ondernemer der ondernemers, staat wél achter de autoloze zondag. ,,Het is een dag van reflectie, waarop je kunt nadenken over het al te makkelijk gebruik van de auto.'' Hij heeft mooie herinneringen, zegt hij, aan de zondagen van 1973. ,,Het was een verademing om op de snelweg te fietsen.''

Operazanger Lieuwe Visser wordt ook nostalgisch als hij denkt aan 1973. ,,Heerlijk. Kon ik met 200 kilometer in de auto over een lege snelweg rijden.'' Visser had als een van de weinigen vrijstelling om de auto te gebruiken, hij moest concerten door het hele land geven. ,,De weg zat ineens vol met musici.'' Visser, nu serieus: ,,Een dag geen gejakker. Een autoloze dag is voor bezinning. Een soort dodenherdenking.''