Consument geen baat bij vrije stroom

Kleine consumenten dreigen nauwelijks te profiteren van de liberalisering van de stroommarkt. En zonder ingrijpende nieuwe instrumenten slaagt de overheid er niet in om in die sector nog milieubeleid te voeren.

Dat schrijft R. Hakvoort, lid van het managementteam van de Dienst Toezicht Elektriciteit (DTe), in de recent verschenen studie Marktwerking op Weg. Dat is opmerkelijk omdat de DTe de uitvoering regelt van de nieuwe liberale elektriciteitswet die onlangs door de Eerste Kamer is aangenomen.

In het uiterst kritische artikel stelt Hakvoort dat ,,in de haast om de marktwerkingstrein vooral niet te missen (...) geen zorgvuldige analyse [is] gemaakt van de specifieke voor- en nadelen van liberalisering van de elektriciteitssector. Het lijkt of men meer naar de tekortkomingen van het oude systeem gekeken heeft dan naar de risisco's van het nieuwe.''

Tot voor kort was de stroomvoorziening in Nederland centraal geregeld door een aantal monopolistische bedrijven die in handen waren van regionale en lokale overheden. Omdat dit systeem leidde tot een weinig efficiënte bedrijfsvoering, heeft men de markt geliberaliseerd en worden de overheidsbedrijven nu overgenomen door - veelal buitenlandse - commerciële concerns.

Hakvoort schrijft dat de ontstane efficiëncyverbetering zich in eerste instantie keert tegen de (klein)verbruiker en het personeel in de sector. Daarvoor voert hij het Britse voorbeeld aan waar de rekeningen voor kleinverbruikers ,,aanvankelijk omhoog'' gingen.

Pikant is ook dat Hakvoort, zelf binnen de DTe `coördinator netwerken', zich zorgen maakt om de onafhankelijkheid van de infrastructuur in de stroomsector: ,,Een goed netbeheer vereist een werkelijk onafhankelijke netbeheerder, die geen banden of zeggenschapsrelatie heeft met een van de marktspelers.'' In Nederland is het cruciale hoogspanningsnet echter nog voor 49,9 procent in bezit van de vier grote stroomproducenten. De regionale netwerken blijven zelfs voor 100 procent in eigendom van de stroomdistributeurs en zijn enkel juridisch gescheiden. De DTe heeft daar onlangs nog mee ingestemd. Zorgen heeft Hakvoort ook over de uitstoot van schadelijke stoffen door centrales: ,,Immers de commerciële belangen van de geliberaliseerde stroomproducenten (...) zijn duidelijk strijdig met de maatschappelijke belangen van de BV Nederland.''

Desgevraagd zegt directeur J. de Jong van de DTe dat Hakvoort toen hij de tekst schreef nog werkte bij de TU Delft en beroep kan doen op zijn ,,academische vrijheid''. ,,Ach, iedereen is het er toch wel over eens dat de elektriciteitswet geen schoonheidsprijs verdient'', aldus De Jong.