Aandoenlijke acties

Op de terugweg uit Frankrijk haalden we de vrachtauto in van de chauffeur die mij kortgeleden uitlegde waardoor het komt dat zoveel vrachtauto's kantelen en scharen, met eindeloze files als gevolg. Ik schreef toen op zijn gezag in deze krant dat dit wordt veroorzaakt doordat de lading niet evenwichtig ligt verdeeld en/of niet voldoende wordt verankerd. Daar bestaan wel voorschriften voor, maar in Nederland wordt nauwelijks gecontroleerd of die worden nageleefd. En dat worden ze vaak niet door haast, domheid of slonzigheid.

Ik heb uiteraard nooit de illusie gehad dat door mijn geschrijf iets ten goede zou veranderen. Maar het inhalen van de vrachtauto zag ik toch als een vingerwijzing dat ik er nog eens op terug moest komen. Want had ik niet tijdens de vakantie in USA Today een alarmerend artikel gelezen over ditzelfde verschijnsel in Amerika van dezelfde strekking? Met verhelderende tekeningetjes en al.

Zodoende weet ik nu waarom al als de vrachtwagen vijftien graden helt – en dat gebeurt makkelijk bij een niet goed genomen bocht of bij plotseling remmen – slecht liggende lading zodanig gaat schuiven dat de hele zaak in een paar seconden kantelt. Hoe hoger de truck op zijn wielen staat, naarmate de lading zwaarder is en slordiger is vastgesjord, des te sneller. Bijvoorbeeld niet-volle tankauto's zijn berucht, want bij de minste schok kletst de vloeistof naar één kant.

Het aantal keren dat dit gebeurt loopt in Amerika zo op – gemiddeld 1.300 keer per maand – en de schade die dat veroorzaakt is zo enorm, dat in steeds meer staten de vervoersbedrijven zelf voor de kosten moeten opdraaien. De lokale overheden weigeren nog langer te betalen voor de politie, brandweer en schoonmaakploegen. Noch voor de schadeclaims die gedupeerde automobilisten wel eens zouden kunnen gaan indienen wegens gederfde inkomsten en productiviteitsverlies tijdens het staan, soms urenlang, in de file – vijftien uur op een snikhete junidag dit jaar in Virginia. Tot nu toe is dat claimen nauwelijks gebeurd, maar men verwacht het wel. Schattingen van het Texas Transportation Institute lopen op tot 1,8 miljoen dollar bij één uur vertraging, waarbij in Amerika al gauw 150.000 auto's zijn betrokken.

Op die manier wil men afdwingen dat de bedrijven hun chauffeurs zorgvuldiger met hun lading laten omgaan en erop toezien dat zij hun rijstijl aanpassen aan de aard van de vracht. ,,In the same way good golfers develop a feel for the swing, good drivers learn to develop a feel for when loads might shift'', zegt een oude rot in het vak, nu instructeur.

Vrachtauto's veroorzaken op nog een andere manier files, zij het korte, maar minstens zo gevaarlijke. Namelijk als zij elkaar op een twee keer tweebaansweg gaan inhalen. Die van 91 kilometer per uur probeert dan die van 89 voorbij te komen en dat wordt dus kruipen. Achterop komende auto's moeten en masse remmen. Komend uit Frankrijk begint dat ergens bij Antwerpen en doet terugverlangen naar de twee keer drie- of twee keer vierbaans autoroute. Ach, wat een prachtig wegennet heeft dat land toch gekregen. Niet alleen met de tolwegen, ook met het systeem van de routes nationales en met de talrijke binnenwegen. Natuurlijk, Frankrijk kan dat hebben, want is groot, Nederland is klein, maar toch niet te klein voor ten minste twee keer driebaanswegen, waarop vrachtauto's elkaar kunnen inhalen.

Behalve in autowegen is in Frankrijk ook veel geïnvesteerd in spoorwegen. Wegen en rails samen vormen zodoende een ijzersterke infrastructuur. In Nederland lijkt het veel meer om òf-òf te gaan. Zoals dat dan heet: de mensen moeten de auto uit en de trein in. Maar als beide vervoersmethoden optimaal naast elkaar bestaan, ontstaat vanzelf een spreiding: veel Fransen kiezen per situatie wat het meest efficiënt is om te nemen, de TGV of de auto. In ons land wordt nu weer heil verwacht van het harder laten rijden van de treinen, maar de autowegen worden daar niet breder van. En eerst zullen dan toch tegen hoge kosten de zo ongeveer 700 niet afsluitbare overwegen moeten worden omgebouwd.

In Nederland binnengekomen zagen we voor het eerst het bord langs de weg dat waarschuwt tegen het met de hand telefoneren tijdens het rijden. Zulke acties hebben altijd iets aandoenlijks, want worden bedacht vanuit de belevingswereld dergenen die al lang beseffen dat zoiets gevaarlijk is. Wie dat om welke reden dan ook niet begrijpt, wordt door zo'n bord heus niet op andere gedachten gebracht. Het deed me denken aan de grote affiches die in de jaren vijftig hier en daar in de Verenigde Staten hingen met de tekst ,,Keep America beautiful'' om vrouwen erop te wijzen dat het niet elegant was om met krulspelden in het haar de straat op te gaan. Maar wie dat heel gewoon vindt, ontgaat nu eenmaal zo'n bezwaar van niet mooi.

Toen we weer thuis waren, werden in onze woonplaats borden opgehangen met `Geweldloze zone' erop, waarvoor natuurlijk hetzelfde geldt: geheel in lijn met wie toch al vredelievend door de stad loopt, maar geen dronken agressieveling die zich er door aangesproken zal voelen, laat staan tot inkeer gebracht zal worden. (Het bericht hierover las ik overigens in dezelfde ochtendkrant als waarin de prestatie van de winnares van de open tenniskampioenschappen van de Verenigde Staten bewonderend werd beschreven met achtereenvolgens de termen (`murw beuken', `dierlijke vechtlust', `sloopwerk', `killersinstinct', `brute geweld' en `gekilled').

Ook gevaarlijke vrachtwagenchauffeurs en automobilisten zullen hun rijgedrag niet verbeteren door goeiige billboards. Waar verantwoordelijkheidsgevoel ontbreekt, kun je het ook niet aanspreken. Het enige waarmee zulke mensen te treffen zijn, is met hoge boetes en schadeclaims. Maar ja, dan moeten ze wel gecontroleerd en betrapt worden. En wie doet dat?