Schröder wil niet wijken

Bondskanselier Schröder houdt vast aan bezuinigingen en hervormingen, ondanks kritiek uit de eigen partij. ,,Ik ben overtuigd van de juistheid en dat zullen de mensen ook inzien.''

,,Ik heb niets te bieden, behalve bloed, zweet en tranen'', zei premier Winston Churchill toen hij de Britten opriep in 1940 de oorlog tegen Hitler te beginnen. Ook van Gerhard Schröder werd gisteren tijdens het begrotingsdebat in de Rijksdag een `bloed-zweet-en-tranen-toespraak' verwacht. Niet omdat de oppositie Schröder zorgen baart, maar de kanselier moet vooral zijn eigen SPD weer moed inpraten. De kiezers lopen bij bosjes weg. De partijbasis is ronduit ontmoedigd nu in Noordrijn-Westfalen (bij gemeenteraadsverkiezingen) en in het Saarland, die als het hart van de sociaal-democratie gelden, de SPD-stemmers het laten afweten.

Lokale partijsoldaten verwijten Schröder, dat het niet te rijmen valt als de SPD zegt voor sociale rechtvaardigheid te zijn, terwijl de kanselier zich in ,,dure kasjmier-jassen'' en ,,Brioni-pakken'' laat fotograferen. Als de kanselier ,,dikke sigaren'' rookt en de kleine man aanraadt, de ,,broekriem strakker aan te trekken'', heeft dat een rampzalig effect op de arbeidende bevolking, wierpen ook verschillende prominente partijgenoten Schröder voor de voeten.

Dat het succes vele vaders kent, de nederlaag altijd maar één, heeft ook de kanselier pijnlijk ervaren, bekende Schröder gisteren in de Berlijnse Rijksdag waar over de begroting werd gedebatteerd. Maar Schröder houdt voet bij stuk. Hij zal niet van de ingeslagen koers afwijken, zei hij, ook al staan zijn partij dit weekeinde bij verkiezingen in het Oost-Duitse Saksen en volgende maand in Berlijn nieuwe nederlagen te wachten. De kanselier heeft zich vast voorgenomen om zijn bezuinigings- en hervormingsplannen door te zetten. ,,Ik ben van de juistheid van onze politiek overtuigd en dat zullen de mensen ook inzien'', hield hij de oppositie voor.

Een `bloed-zweet-en-tranen-toespraak' hield Schröder niet. Wel greep hij de gelegenheid aan om de noodzaak van zijn economische modernisering duidelijk te maken. De Duitse staat heeft geen geld meer. De kosten van de hereniging tussen Oost- en West-Duitsland, de enorme staatssector, een verouderde bevolking en de hoge werkloosheid hebben de schuld opgedreven van 350 miljard mark in 1982, toen de regering-Kohl begon, tot 1.500 miljard. De situatie is ruïneus, zei minister Hans Eichel (Financiën) een dag eerder. De reputatie die Duitsland na de oorlog had opgebouwd als `economisch model' is voorbij. Elke vierde mark aan belastinggeld gaat op aan betaling van de rente.

Schröder benadrukte dat dit geld heel wat beter kan worden gebruikt om investeringen te stimuleren en de werkloosheid te bestrijden.

Wil Schröder zijn verkiezingsbelofte over vermindering van de hoge werkloosheid waarmaken (jobs, jobs, jobs), is het hoog tijd zijn plannen door te voeren. Zo voorziet de nieuwe begroting voor volgend jaar in een forse daling van de belasting voor ondernemingen en van de inkomstenbelasting. Ondernemers en burgers zullen worden ontlast, zodat er van ,,bruto netto meer overblijft'', zei Schröder. Op deze wijze hoopt de rood-groene coalitie meer bedrijven tot investeringen in eigen land te stimuleren, zodat de broodnodige banen worden geschapen.

Bijna een jaar nadat Schröder tot kanselier werd gekozen, is van verbetering op de arbeidsmarkt nauwelijks iets te bespeuren. Het verwijt van oppositieleider Wolfgang Schäuble (CDU) tijdens het debat was niet onterecht. Had de economische ontwikkeling zich vorig jaar voortgezet, was de economie 2,3 procent gegroeid en de werkloosheid met 400.000 gedaald. In plaats daarvan draaide de regering-Schröder als eerste de hervormingen terug, waarmee Helmut Kohl na vele jaren een voorzichtig begin had gemaakt zoals de versoepeling van het ontslagrecht, de vermindering van de ziekte-uitkering en pensioenen.

Onzekerheid over de politieke koers van het rood-groene kabinet schrok investeerders af, de economische groei verminderde tot 1,3 procent en de werkloosheid van officieel ruim 4 miljoen en officieus 6 miljoen stijgt de laatste maanden weer.

Intussen weet Gerhard Schröder zich met zijn moderniseringskoers gesterkt uit onverwachte hoek. Niet alleen werkgeversvoorzitter Hans-Olaf Henkel en voormalig Bundesbankpresident Hans Tietmeyer prijzen de ingeslagen weg, die Schröder is ingeslagen. Duitse topmanagers ondersteunen Eichels bezuinigingswoede eveneens, blijkt uit een onderzoek van het Handelsblatt. De stemming bij ondernemers is optimistisch; het merendeel heeft goede hoop dat de situatie van Standort Deutschland (vestigingsplaats Duitsland) het komende jaar zal verbeteren.

Ook het aantrekken van de economische groei belooft de kanselier te helpen. Zelfs de Bundesbank sluit een groei van 3 procent niet meer uit. Het Ifo-instituut uit München voorspelt een lichte daling van de werkloosheid tot 3,9 miljoen. Tegelijkertijd wordt de arbeidsmarkt demografisch ontlast, omdat er meer ouderen met pensioen gaan, dan jongeren op de arbeidsmarkt komen. Overleeft Schröder het dal van de verkiezingsnederlagen, dan lijkt de kanselier de economische wind in de rug te krijgen bij de uitvoering van zijn plannen. ,,De kiezers zullen merken dat we de juiste weg zijn ingeslagen'', zei hij in de Rijksdag. ,,Wacht u maar af''.