Deltaplan filmmateriaal noodzakelijk

Voor de conservering van meer dan 800.000 uur historisch beeld- en geluidsmateriaal in Nederlandse verzamelingen is 372 miljoen gulden nodig.

Dit blijkt uit een inventarisatie van het Nederlands Audiovisueel Archief bij 576 instellingen die films, videobanden en geluidsopnamen beheren.

De Raad voor Cultuur steunt het idee voor een Deltaplan om dit materiaal te redden, vergelijkbaar met het eerdere Deltaplan voor de museale collecties.

,,Het is indrukwekkend en zorgwekkend'', zegt voorzitter Jan Jessurun van de Raad voor Cultuur over de inventarisatie. Vooruitlopend op deze uitkomsten adviseerde de Raad vorig jaar al circa 50 miljoen gulden uit te trekken voor de conservering van film, video en geluid. Daarop begon het ministerie van OCW alvast op kleine schaal met het verstrekken van subsidies. Zo is dit jaar drie miljoen uitgetrokken, en voor volgend jaar vier. Op basis van de inventarisatie brengt de Raad een nieuw advies aan staatssecretaris Van der Ploeg uit.

Behalve de collecties van het Filmmuseum en het NAA, dat onder meer de omroeparchieven en het RVD-filmarchief omvat, blijkt er in Nederland nog veel meer audiovisueel cultuurgoed te worden beheerd. Het ligt onder meer in 110 gemeentearchieven, 98 musea, bij 67 historische verenigingen en een groot aantal andere instellingen.

Ook bij 41 bedrijven is materiaal te vinden, dat nu globaal in kaart is gebracht. De grootste uitschieter is Shell, met 12.011 films en 6500 videobanden die in opdracht van het bedrijf werden vervaardigd. Maar ook bedrijven als ABN Amro, de Nederlandse Spoorwegen en de KLM beschikken over audiovisueel materiaal waarvan het bestaan nog niet in grote kring bekend is. Veel daarvan heeft volgens het NAA historisch-culturele waarde gekregen. Het wordt vaak bewaard in niet-geklimatiseerde ruimtes, en aan conservering komen de eigenaren zelden toe.

Maar ook de twee grootste archieven hebben met achterstanden te kampen: alleen al bij het NAA zelf zou 202 miljoen gulden nodig zijn voor achterstallige conservering, terwijl het Filmmuseum verwacht 54 miljoen nodig te hebben. NAA-directeur Edwin van Huis verwacht echter niet dat de overheid het totale bedrag van 372 miljoen gulden beschikbaar zal stellen. ,,Het is een bedrag waarbij de moed je in de schoenen zinkt'', zegt hij. ,,Zo'n bedrag komt er nooit. Maar aan de andere kant werd begin jaren negentig bij het Deltaplan voor de musea gesproken over een bedrag van een miljard. En zie: de belangrijkste achterstanden worden nu in hoog tempo ingelopen.''

Volgens voorzitter Jessurun zal de Raad voor Cultuur pleiten voor een `stevige bijdrage' van de overheid, maar hij vindt dat ook de lagere overheden en het bedrijfsleven zelf moeten meebetalen aan het redden van hun collecties: ,,Het gaat om ieders eigen cultuurgeschiedenis.''