Blij dat ik oud ben

Vijf jaar duurde het voor er een nieuwe cd van haar uitkwam. Chrissie Hynde, al twintig jaar aanvoerster van The Pretenders, maakt alleen platen als het haar uitkomt.

Wat Chrissie Hynde verder ook allemaal mag zijn, op dit moment is ze zangeres en moeder tegelijk. ,,I'm doing an interview with Holland, honey,'' roept ze tussen twee antwoorden door. Hynde legt de hoorn neer om haar kind ergens mee te helpen en huiselijke geluiden dringen door van Londen naar Amsterdam.

In welk deel van de stad zou ze wonen? Waarschijnlijk niet in het door beroemdheden bevolkte Primrose Hill, waarover Hynde zingt op haar nieuwste cd: `Your girlfriend wants to be a popstar/ and live in Primrose Hill./ She'll join the meritocracy/ and get to meet all of rocks aristocracy'.

Nee, Hynde woont `middenin de stad'. Maar ze kan er rustig over straat lopen, zegt ze. Al is Chrissie Hynde als zangeres/gitariste van The Pretenders sinds 1980 een `popstar', ze is niet het type dat gillende hordes aantrekt. Niet alleen door de verhullende pony die al twintig jaar diep in haar ogen hangt, ook door Hyndes onregelmatige deelname aan het rock `n' rollcircus. Na de debuut-cd van The Pretenders (1980) bracht ze met haar groep zes cd's uit. Tussendoor verloor Hynde twee van de oorspronkelijke bandleden aan overdoses drugs, hervormde ze The Pretenders ongeveer bij iedere nieuwe cd, kreeg ze twee kinderen (van Ray Davies – The Kinks – en van Jim Kerr, zanger van The Simple Minds) en zette ze zich in voor de dieren.

Chrissie Hynde ziet muziek maken als een hobby. Ze maakt platen als het haar uitkomt en als haar bandleden dat vervelend vinden mogen ze best ergens anders aan de slag. Tussen de nieuwste cd, Viva El Amor! en de vorige (Last Of The Independents) zat vijf jaar, maar de muzikanten zijn gebleven. Waarschijnlijk zagen ze al aankomen dat Hyndes zevende plaat haar meesterstuk zou worden. Hynde, liedjeschrijfster en `visionair' van The Pretenders, maakte met Viva El Amor! haar meest openhartige en intiemste cd tot nu toe – inclusief het glorieuze debuut The Pretenders.

Op de nieuwe cd zijn Hyndes stem – die binnen één woord kan omslaan van ordinair naar moederlijk teder – en haar voorkeur voor korte, bondige rockliedjes mooi met elkaar in overeenstemming. De ordinaire Hynde krijgt tegenwicht van stoere gitaren, terwijl de tedere Hynde door vederlicht getinkel wordt ondersteund. Er zijn nummers die je op slag verliefd maken op wie er maar in de buurt is (de royale overgave van `Human On The Inside'), nummers die amuseren door hun vermomde vrouwenvenijn (`Popstar'), nummers die ontroeren door hun onverwachte dubbele bodems (`Biker'). Net als op eerdere platen balanceert Hynde ook hier soms op de rand van kitsch, maar ze houdt maat.

Geheim

Dat haar nieuwe cd `persoonlijk' zou zijn, vindt Hynde zelf overdreven gesteld. ,,Persoonlijk, persoonlijk... ik moet toch èrgens over zingen!?'' Ze vindt de plaat ook niet persoonlijker dan haar eerdere; zelfs door de telefoon is te merken dat ze niet-begrijpend haar schouders ophaalt. ,,Wie zich wil uiten in de kunsten, pleegt geen censuur op zijn gedachten. Ik vindt het nooit een probleem iets van mezelf bloot te geven, zolang het om mijn teksten gaat. Maar daarbuiten ben ik afhoudend. Mijn man en kinderen moeten een privé-leven kunnen hebben, hun namen en gezichten blijven geheim. Ik ben niet zo'n rock-moeder die met haar kinderen naar de clubs gaat. Bovendien: wie wil er nu met zijn moeder naar de disco?''

Er zijn mensen die muzikant willen worden omdat ze zo graag een instrument bespelen, en mensen die muzikant worden omdat ze in de eerste plaats fan zijn. Chrissie Hynde was zo'n popliefhebber, dat ze begin jaren zeventig vanuit haar geboorteplaats Akron in Ohio, verhuisde naar Engeland, omdat Bowie en Marc Bolan er vandaan kwamen. Maar ze had ook Amerikaanse voorbeelden. In haar jeugd verslingerde ze zich aan Lou Reed, Janis Joplin, Jimi Hendrix en vooral Iggy Pop, wiens Lust For Life ze onlangs als duet opnam met Tom Jones (voor zijn binnenkort te verschijnen cd Reload).

Is Hynde nog altijd een fan? ,,Ik denk dat ik hetzelfde ben als iedere andere vijftigjarige muziekliefhebber. Ik koop af en toe een plaat en geniet ervan. Maar ik vind het niet meer zo goed als toen ik 24 was. Want toen had ik niets belangrijkers in mijn leven dan muziek. Nu heb ik een gezin en andere dingen aan mijn hoofd. Bovendien leef ik tegenwoordig meer ontspannen. Ik ben niet steeds op zoek naar iets dat me kan redden zoals toen. Die functie had muziek in die tijd voor mij.

,,Bij de muziek van nu valt me op dat alles is afgeleid van iets anders. Als ik vroeger naar Jimi Hendrix luisterde, kon ik aan zijn spel en liedjes van alles afhoren. Dat hij bij The Isley Brothers had gezeten, dat hij psychedelische drugs gebruikte, dat hij met Engelse muzikanten samenspeelde. Juist het feit dat je die invloeden kon onderscheiden maakte zijn muziek extra opwindend. Maar tegenwoordig hoor je in de muziek zoveel invloeden dat ze niet meer te benoemen zijn. Dat is op zich niet erg, maar het geeft mij weinig herkenning.''

Nadat Hynde in Engeland was gearriveerd kwam al snel de punk-beweging op gang. Even was alles zoals het moest zijn: er was geen discriminatie – niet tussen de seksen en niet tussen de rassen – en er heerste een bevrijdende muzikale moraal. Maar na een halfjaar ging het mis, toen `de Amerikanen' (Nancy Spungen, The Ramones) heroïne meebrachten en de speed snuivende Engelse muzikanten daarop overstapten. Hynde schreef in die tijd over muziek in het tijdschrift New Musical Express en werkte in `Sex', de kledingwinkel van Malcolm McLaren op Kings Road. Pas in 1979 had ze datgene overwonnen wat haar belemmerde om in een band te gaan spelen: haar eigen verlegenheid.

,,Toen ik een tiener was, had ik te veel schroom om met jongens samen te spelen. Maar hoe ouder ik werd, hoe beter het ging. Ik kon het sekseverschil van me afschudden. Dat androgyne aspect is ook precies wat me zo dierbaar is in rockmuziek: jongens die zich gedragen als meisjes en meisjes die zich gedragen als jongens. Dat wilde ik ook.''

Met de eerste bezetting van The Pretenders en hun debuut-cd (met daarop hits als `Brass In Pocket', `Kid' en `Precious') kreeg Hynde direct een sterstatus. Haar optreden in Toppop – in wit-blauw gestreept T-Shirt, zwarte broek, met dikke zwarte kohlstrepen om haar ogen – met `Brass In Pocket' was dan misschien niet zo imposant als dat van Blondie's Debbie Harry een paar jaar eerder, Hyndes ongecensureerde gekreun in new wave-verpakking was een mijlpaal op zich.

Tijdens een daarop volgende Amerikaanse tournee in 1980 ontmoette Chrissie Hynde een van haar grote idolen, Ray Davies, en ze werden verliefd. De jaren die volgden waren rommelig. Toen Hynde in 1982 zwanger was van Davies' kind, stierf gitarist James Honeymann-Scott aan een overdosis, een jaar later gevolgd door bassist Peter Farndon. Zelfs in interviews die Hynde tegenwoordig houdt memoreert ze nog altijd dit verdriet. In 1984 brak ze met Davies om te trouwen met Jim Kerr; The Pretenders kwamen in steeds wisselende bezettingen de jaren tachtig door.

Vegetariër

Al bracht de groep in 1990 nog de cd Packed! uit, begin jaren negentig profileerde Hynde (inmiddels gescheiden van Kerr) zich meer als dierenrechtenactiviste dan als rockster. Ze was betrokken bij PETA (People for the Ethical Treatment of Animals), en de milieu-organisatie ARK. Want vegetariër worden, vertelde Hynde onlangs aan het Engelse tijdschrift Mojo, was op haar zeventiende een eerste stap naar geestelijke onafhankelijkheid: `Door geen vlees te eten plaatste ik me buiten de gemeenschap. Toen begon mijn interesse voor Hell's Angels en iedereen die volgens de blanke buitenwijk-bewoners afwijkend was.'

In het hilarische nummer `Popstar' van haar laatste cd verwijst Hynde naar het vegetarisme. Ze sneert over de nieuwe vriendin van haar ex, die popster wil worden: `She thinks it's so easy to get to the top/ but a girl like that, she won't know where to stop/ and when her most recent therapist/ suggests that maybe she become a buddhist/ she might even consider giving up red meat', om vervolgens opgewekt te constateren: `They don't just make em like they used to/ you should have just stuck with me'.

Het ligt voor de hand om in deze ambitieuze zangeres de een paar jaar geleden omhooggeschoten Alanis Morissette te herkennen. Heeft Hynde bezwaar tegen de nieuwe generatie jonge zangeressen? ,,Nee hoor, de tekst werd in de eerste plaats geboren uit een lichte rancune jegens een vroegere geliefde. Want al hoef je die jongen niet meer, je bent het nooit eens met zijn nieuwe keuze. En wat betreft die zangeressen die tegenwoordig allemaal vegetarisch zijn en boeddhist worden – ik vind het best. Het stoort me alleen als het niet uit overtuiging is. Dat ze als ze zwanger worden gauw weer vlees gaan eten.

,,Maar die regel `They don't make em like they used to' moet je niet serieus nemen. Ik moest zelf erg lachen toen ik het bedacht, want het is zoiets stoms om te zeggen; daarmee laat je meteen blijken dat je oud bent. Wat op zich wel weer de bedoeling was. Ik ben blij dat ik oud ben. Ik ben achtenveertig en eindelijk kan ik mezelf `gelukkig' noemen.

,,Volgens mij zijn er twee manieren waarop je oud kunt worden: of je wordt bitter, of je wordt gelukkig. Het geheim van een gelukkig leven? Het is een kwestie van discipline. Je moet het steeds als doel in je hoofd hebben en ernaartoe werken. Dan kun je het bereiken. Ik geloof niet dat er maar een paar mensen uitverkoren zijn voor geluk. Wat dat betreft slaat de uitdrukking `the happy few' de plank helemaal mis.'' Ze vergelijkt de Hynde van nu – getrouwd, twee kinderen –, met die van twintig jaar geleden. ,,Mijn leven was een chaos. Ik leefde op straat, altijd onzeker, had alleen de muziek. Niets om naar terug te verlangen.''

Volgende week spelen The Pretenders in Paradiso – voor het eerst. Hynde herinnert zich de zaal van een bezoek, begin jaren zeventig. ,,Het zal rond `74 geweest zijn. Ik woonde in Parijs en ging met een vriendin naar Amsterdam. Zij wilde iets illegaals doen: de verzekering oplichten, of zo. We kwamen terecht in Paradiso en daar hebben we de nacht doorgebracht. Het was er een zooitje.'' Hynde vraagt welke nummers we in Nederland bij haar optreden graag willen horen. Terwijl ik wat suggesties doe, klinkt het gekras van een pen. ,,Ik schrijf het even op. We komen tenslotte voor de lol van het publiek.''

Opnieuw wordt het gesprek onderbroken door Hyndes kinderen. ,,Dat krijg je als je thuis je werk wilt doen. Huiselijk geluk: een bedreiging voor de kunst'', zegt ze bij terugkeer. Kan het ook een inspiratie zijn? ,,Nou nee, ik zie het meer als de vijand.'' Hynde grinnikt tevreden.

The Pretenders spelen donderdag 23 September in Paradiso. `Viva El Amor!' is uitgebracht door Warner (3984271522)