Traan

Op de rots aan de Moldau waar nu een metronoom de tijd wegtikt, op de plaats waar drie jaar geleden Michael Jackson een reuzenbeeld van zichzelf liet oprichten, op diezelfde plek beheerste in de jaren vijftig een enorme Stalin de stad. Dat was het eerste waaraan de communisten dachten na hun machtsgreep: een gouden kalf voor Stalin.

Een leven zonder Stalin was ondenkbaar. Zijn dood, 5 maart 1953, was zoiets als de moord op Kennedy: alle ouderen die ik in het Oostblok sprak wisten nog precies wat ze op dat moment deden. ,,Mijn vader stond in de deur'', vertelde Yura Kleiner (55) in St. Petersburg. ,,Hij veegde zijn ogen af: absoluut droog. Een buurmeisje zei: `Het is onbehoorlijk om te spelen nu kameraad Stalin gestorven is'.'' Irina Trantina (58) in Kiev: ,,Ik hoorde het voor de radio, ik huilde heel erg. Iedereen op straat was stil en bang. We wisten wat er was, we wisten niet wat er kwam.'' Wladyslaw Matwin (84) in Warschau: ,,Ik was de partijbisschop van deze stad. Het Centraal Comité belde. Toen mijn vader gestorven was, was ik niet zo geschokt als toen.'' Alexandra Vassiljevna (102) in St. Petersburg: ,,We waren erg bedroefd, we wilden allemaal naar de begrafenis. Ik mocht hem niet graag, trouwens.'' Haar dochter Anna Smirnova (78): ,,Ik was erg overstuur. Niet vanwege Stalin, maar vanwege het gevoel dat er iets heel ergs kon gebeuren?''

Ira Kleiner (54): ,,Ik was zeven. Ik at een gebakken ei in de gemeenschappelijke keuken. Ik wilde zo graag huilen, met iedereen mee, maar ik kon er maar één traan uitpersen. Eén traan. Die viel toen in dat ei.''