Nederland wordt eiland van inflatie

Met een inflatie van 2,6 procent over augustus steekt Nederland hoog uit boven de andere eurolanden. Incidenten speelden een rol in het hoge augustus-cijfer, maar als de olie zo duur blijft als nu, kan de inflatie nog verder oplopen.

Zou Nederland, als het vandaag zou moeten toetreden tot de Economische en Monetaire Unie, worden binnengelaten? Nee. De Nederlandse economie is in Europees perspectief vorige maand definitief toegetreden tot de categorie van hoge-inflatielanden.

Vorige week kwam het Nederlandse inflatiecijfer over augustus binnen op 2,6 procent - het hoogste in twee jaar. Berekend volgens Europese normen bedroeg de inflatie 2,5 procent. Daarmee zit het cijfer huizenhoog boven het gemiddelde van de drie eurolanden met de laagste inflatie. Dat gemiddelde bedroeg in juli 0,4 procent.

Hoewel de 2,6 procent inflatie in augustus een piek betrof – de prijzen van kleding en schoeisel stegen zeer sterk, met 6,5 procent – is de trend in 1999 onmiskenbaar naar boven. Het Centraal Planbureau begon het jaar met een raming van 1 procent gemiddelde inflatie over dit jaar, en moest die stapsgewijs ophogen naar 1,75 procent. De inflatie zelf blijft intussen verrassen. Het gemiddelde over de afgelopen acht maanden is nu al 2,25 procent.

De komende tijd belooft weinig goeds. Een belangrijke factor achter de oplopende inflatie worden de energieprijzen. Olie, waarvan de prijs is gestegen naar 23 dollar per vat, is nu ruim 80 procent duurder dan vorig jaar. En omdat de olieprijs vorig jaar rond deze tijd bleef dalen – tot een dieptepunt van zo'n 9 dollar per vat rond de jaarwisseling – loopt het verschil met vorig jaar de komende maanden fors op. Mocht olie op de huidige 23 dollar blijven, dan Zal In December het prijsverschil met een jaar geleden ruim 140 procent bedragen.

A. Schuiling, analist bij MeesPierson rekende op verzoek een scenario door waarbij de olieprijs op 23 dollar blijft. Hij komt voor januari volgend jaar, wanneer de energieprijs wordt doorberekend in de tarieven voor gas, op een inflatiecijfer van 3,3 procent. Voor dit jaar zal er – alle andere invloeden op de inflatie uitgezonderd - dan een inflatie van 2,3 tot 2,4 procent uit de bus komen. Voor 2000 is dat 2,5 procent. In het scenario wordt rekening gehouden met een aantrekkend koers van de euro, van de huidige 1,04 dollar per euro tot 1,10 aan het eind van dit jaar en 1,19 volgend jaar. Mocht de euro zwak blijven, dan heeft dat alleen maar een verdere opwaartse invloed op de inflatie.

De hogere inflatie dan het Planbureau projecteert heeft een baaierd van gevolgen. Voor de overheidsfinanciën zijn die per saldo positief. Voor werknemers betekent het een verlies van koopkracht, omdat de loonstijging voor 1999 al is vastgelegd. Op langere termijn is vooral een dreigend verlies aan concurrentiekracht ten opzichte van andere EMU-landen van belang.

B. van den Berg, van het Economisch Bureau van ABN Amro, constateert dat de gulden eind vorig jaar tegen een te lage koers in de Europese munt is ondergebracht. Ook de Nederlandsche Bank gaf dat begin dit jaar al toe. Het concurrentievoordeel van de te lage gulden wordt nu, via een inflatie die hoger is dan het EMU-gemiddelde, weer zoetjesaan tenietgedaan. Tenzij dat proces uit de hand loopt en de inflatie via grote loonstijgingen zorgt voor een lokale Nederlandse loon-prijsspiraal.

De vakcentrale FNV hanteert bij de loononderhandelingen een verbetering van 0,5 tot 1 procent boven de inflatie. Hoe hoger de onderliggende inflatie, hoe hoger de loonstijging. De vakcentrale ontkende vanmorgen berichten als zou de looneis worden opgeschroefd tot 1,5 procent boven de inflatie, hetgeen de inzet van de loononderhandelingen tot 4 procent zou laten stijgen.

Loonmatiging belooft zo in het management van het poldermodel nog belangrijker te worden dan zij al was. Maar ook de overheid heeft, zo onderstreepte De Nederlandsche Bank in april van dit jaar al, een rol bij het beteugelen van de inflatie. De kosten van overheidsdiensten en consumptiegebonden belastingen stijgen zo snel, dat ze al geruime tijd 0,5 procentpunt bijdragen aan de inflatie. Als de overheid de stijging van haar `prijzen' gelijk zou hebben gehouden met de algemene prijsstijging, dan had de inflatie nu tussen de anderhalf en twee procent geschommeld.

Schuiling, van MeesPierson, wijst erop dat in dat opzicht de verhoging van de eco-tax per januari en de verhoging van de btw van 17,5 procent naar 19 procent, volgens het nieuwe belastingplan, niet erg gelukkig uitkomen.