Massale evacuatie voor storm redt levens

Orkanen vallen steeds beter te voorspellen. Het nieuws brengt daarom enorme evacuaties, maar minder slachtoffers dan ooit. De Oostkust van de Verenigde Staten ligt in de jaren negentig vaker op het pad van orkanen; verzekeraars moeten steeds meer uitkeren.

Berichten over evacuaties uit kustgebieden die door orkanen worden bedreigd, worden steeds gewoner. Het nieuws wordt bepaald door de files en de paniek vooraf. Tot dusver hebben bijna vier miljoen mensen langs de zuidelijke Amerikaanse Oostkust hun huizen gebarricadeerd en zijn in hun auto gestapt op weg naar het binnenland. Maar de ruime media-aandacht voor het menselijk leed en ongemak tijdens de uittocht wordt de laatste jaren niet gevolgd door dramatische reportages over de slachtoffers van het natuurgeweld. Want die zijn er nauwelijks.

Met de komst van weersatellieten en vooral weerradars is het voorspellen van orkanen het laatste decennium sterk verbeterd. Doordat voorspellingen tot drie etmalen van tevoren worden opgemaakt, is het mogelijk om massale evacuaties enigszins ordelijk uit te voeren. De enige klacht is eigenlijk dat er kilometerslange files ontstaan en dat hier en daar wordt geplunderd.

Niet alleen de voorspellingen zijn verbeterd, er komen ook meer hurricanes aan de oostkust (Florida en de noordelijker staten South en North Carolina) aan land.

Orkaan Andrew was in 1992 de eerste wervelstorm van de hoogste categorie (5, met windsnelheden groter dan 250 kilometer per uur) sinds 1935 die Florida binnentrok. Floyd, die op dit moment over de Carolina's raast, haalt nauwelijks categorie 3 (180 tot 210 kilometer per uur). Het buiengebied met tropische storm is echter zeer groot. Een tropische storm, met windsnelheden van 60 tot 120 kilometer per uur, is in de Amerikaanse definities een storm met een kracht direct onder een categorie-1-orkaan.

In 1992, toen Andrew aan land kwam, waren de autoriteiten nog bang dat veel inwoners de waarschuwingen niet serieus zouden nemen omdat er sinds de jaren vijftig in Florida ondanks vele waarschuwing geen orkaan aan land was gekomen. Een hele nieuwe generatie wist dus niet wat een orkaan betekende. Bovendien was het aantal inwoners tienmaal zo groot geworden. Er hadden zich veel rijke bejaarde gepensioneerden uit andere staten gevestigd, ook al met weinig orkaan-ervaring. In de jaren negentig volgen de orkanen vaak een iets noordelijker koers en komen ze vaker aan de Oostkust aan land. Als reden wordt vaak het broeikaseffect of El Niño opgegeven, maar of dat de echte redenen zijn, is ongewis.

De voorspellingen worden beter, maar toch is het lang onzeker geweest waar Floyd de Amerikaanse kustlijn zou raken, zo blijkt uit de voorspellingen die het National Hurricane Centre de laatste dagen liet uitgaan. Floyd naderde de kust vanuit het zuidwesten onder een steeds kleiner wordende hoek. Een kleine koersafwijking, vallend binnen de onzekerheid van de voorspelling, betekende dat het oog van de orkaan tientallen kilometers zuidelijker of noordelijker aan land zou komen.

Gisteravond laat (plaatselijke tijd) is de orkaanwaarschuwing nog verder naar het noorden uitgebreid, terwijl de waarschuwing die aanvankelijk voor een zuidelijk gelegen gebied bestond werd ingetrokken. In het centrum van de cycloon heerste toen een luchtdruk van 952 millibar, wat een extreem diepe depressie is. Floyd trekt met een snelheid van ruim 30 kilometer per uur in noord-noordoostelijke richting.

Dat evacuaties levens sparen, is af te leiden uit de aantallen doden die door de orkanen in de VS vallen. In 1969 eiste Camille 255 doden in Mississippi en Louisiana. In 1972 verloren 118 Amerikanen het leven door orkaan Agnes, terwijl Hugo in 1989 nog 88 levens in South Carolina eiste. In de jaren negentig bleef het aantal doden in de VS steeds onder de tien.

Het dodental in de VS door orkanen was altijd al laag vergeleken met de aantallen dodelijke slachtoffers die in arme landen vallen. Vorig jaar vielen in India in drie dagen tijd 10.000 doden toen daar een orkaan overtrok. Ook in 1996 werd dat land zwaar getroffen toen een cycloon de oostkust teisterde. Daarbij waren 2.500 mensenlevens te betreuren, voral als gevolg van de metershoge golven die vissersdorpjes overspoelden. In 1991 vonden naar schatting 100.000 mensen de dood in Bangladesh door een uitzonderlijk zware storm.

Evacuatie voorkomt wel doden, maar de materiële schade is vaak groot en wordt steeds groter. In 1998 veroorzaakte de orkaan George een schade van 3,3 miljard dollar voor de verzekeraars. Het is het op twee na hoogste bedrag voor één incident dat Amerikaans everzekeraars ooit uitkeerden. Of het aantal natuurrampen de afgelopen decennia is toegenomen, is discutabel. Het kan ook zijn dat de registratie beter is en dat er meer aandacht voor is. Maar dat de schade toeneemt, is wel zeker. Sinds de jaren zestig is de schade door natuurrampen negenmaal groter geworden. En de verzekeraars hebben er nog meer last van: zijn betaalden vijftienmaal zoveel uit.

site www.nhc.noaa.gov