Duitsland

Bruinkool-avontuur

Jarenlang was het landschap ten zuiden van Leipzig een synoniem voor roofbouw en milieuvervuiling. Nu, een decennium na de Wende, wacht de streek op ontdekkingsreizigers. Het startpunt van de reis zou de Cospudener See kunnen zijn, een meer in wording bij de kleine stad Markkleeberg. Waar nu kinderen in het water spelen dreunden tien jaar geleden de giga-machines van de bruinkoolwinning. Eerst waren het de nazi's die `de brandbare aarde' voor hun oorlogseconomie uitbuitten en daarna deed de bruinkool dienst als grondstof nummer één voor de energiehuishouding van de DDR. Zestig dorpen en reusachtige bospercelen gingen door de bruinkoolwinning verloren. De rivieren Elster en Pleisse werden verlegd, gekanaliseerd en in open riolen veranderd. Leipzigs groene long is nog steeds gehavend - en sommige relicten, zoals een monstrueuze baggermolen, zullen voor eeuwig blijven staan - maar vóór de Expo 2000 zullen er nieuwe waterwegen zijn aangelegd, strandpaviljoens, een jachthaven en een openluchttheater. Waarbij zeldzame biotopen tot beschermd natuurgebied zullen worden verklaard. Wie de Leipziger Südraum met gids wil verkennen (29 mark voor een tocht van drieënhalf uur) kan contact opnemen met Karl Detlef Mai: 00-4934297/48215. Overige informatie bij de Tourismus Verein Leipziger Land in Markkleeberg: 00-493413584851.

Zwijgende violen

Op de grond liggen stapels violen en gitaren, maar in de tramremise is het stil. Een goederentreintje rijdt zachtjes over de rails. Achter de glazen muren verrijst een berg van zuivere as. `Concert voor Buchenwald' heet de installatie ter herinning aan de massamoord in het voormalige concentratiekamp. De Berlijnse kunstenares Rebecca Horn, 55, zette haar monument neer in Weimar, een cultuurstad op een steenworp afstand van de gaskamers. Horns stille werkstuk krijgt een lawaaierig vervolg op Schloss Ettersburg (00-493643546160): daar is het panische zoemen van bijen te horen. Am Kirschberg 9, ma-vr 9-20u, za 10-20u, zo 10-18u.

Inl 00-493643819917.

En verder

Muziekfestival, met oa het Knabenchor Tallinn en Gidon Kremer, t/m 25 sept op het Oostzee-eiland Usedom 00-4938378/34647; Düsseldorfer Altstadt Herbst, festival met veel percussie t/m 3 okt 00-49211322323; muziek, bier en kermisattracties tijdens het traditionele Oktoberfest t/m 3 okt op de Theresienwiese in München 00-498954081134; action-paintings van Jackson Pollock t/m 3 okt in de Kunstsammlung Nordrheinwestfalen, Düsseldorf 00-4921183810; retrospectief van de Amerikaanse expressionist Philip Guston (1913-1980) t/m 1 nov in het Kunstmuseum, Bonn 00-49776260; Joan Miró t/m 14 nov in Museum am Ostwall, Dortmund 00-492315023247/8; Mehr Licht, de Verlichting in de Europese schilderkunst t/m 9 jan in Liebieghaus en Städel in Frankfurt/M 00-496921238617; Das XX. Jahrhundert, grote overzichtstentoonstelling van beeldende kunst die in deze eeuw in Duitsland werd gemaakt t/m 9 jan in zes musea in Berlijn 00-4930203550.