Chili wil Spanje om Pinochet voor de rechter slepen

De kwestie-Pinochet heeft de betrekkingen tussen Spanje en Chili deze week op een dieptepunt gebracht. Gisteren verzekerde de Chileense minister van Buitenlandse Zaken, Juan Gabriel Valdés. dat Chili Spanje voor het Internationaal Gerechtshof in Den Haag gaat dagen wegens de kwestie.

Eerder deze week wees de Spaanse regering officieel een Chileens verzoek van de hand om een arbitrage-commissie te laten beslissen over het lot van de Chileense oud-dictator Pinochet, die vastzit in Londen in afwachting van zijn mogelijke uitlevering aan Spanje. In Chili is verontwaardigd gereageerd op de afwijzing. Spanje gedraagt zich ,,pathetisch'' en ,,onbetrouwbaar'', zei gisteren minister Valdés, die aankondigde dat alle relaties met Spanje, inclusief de economische vedragen, zullen worden ,,herzien''.

,,Wij denken dat dit een juridisch meningsverschil is dat verder gaat dan Pinochet en zijn situatie'', zei Valdés. ,,Wat hier gebeurt is dat de Spaanse rechtbanken extraterritoriaal willen optreden.'' Als Spanje zich zo blijft bemoeien met de kwestie – die in Chileense ogen alleen Chili aangaat – kan dat gevolgen hebben voor de Spaanse economische en politieke positie in heel Latijns Amerika, waarschuwde Valdés in het conservatieve dagblad El Mercurio. Een collega van Valdés zei in diezelfde krant over de betrekkingen met Spanje: ,,Laten we de waarheid zeggen: dat ze slecht zijn.''

Spanje heeft grote belangen in Latijns Amerika. Vooral de afgelopen jaren manifesteren Spaanse investeerders zich steeds nadrukkelijker in Latijns Amerika. Zo is ruim twintig procent van de buitenlandse investeringen in Chili afkomstig uit Spanje. Vooral het energiebedrijf Endesa is erg actief in Chili en Latijns Amerika.

De Chileense president Eduardo Frei toonde zich hogelijk verbaasd over de Spaanse houding. ,,De weg van arbitrage heeft Spanje zelf geopperd. Zij hebben het voorgesteld! Na de top in Rio (van Europese regeringsleiders eind juni)'', zei de president gisteren. ,,Zíj zijn dus van standpunt veranderd, zoals ze dat de afgelopen maanden zo vaak hebben gedaan.'' Frei zei dat het besluit van Madrid niet overeenkomt met uitspraken die de Spaanse premier Aznar recentelijk tegen hem had gedaan.

Frei zal, zo zei hij, niet aanwezig zijn op de Ibero-Amerikaanse top in november in Havana als Spanje geen respect blijft tonen voor internationale verdragen en afspraken.

Pinochet werd in oktober vorig jaar in Londen aangehouden op verzoek van de Spaanse onderzoeksrechter Baltasar Garzón. Deze wil de oud-dictator in Spanje berechten wegens schendingen van de rechten van de mens die tijdens de Chileense dictatuur zijn begaan. Garzón meent te kunnen optreden tegen Pinochet omdat onder de slachtoffers ook Spanjaarden zijn.

Op 27 september worden in Londen de hoorzittingen hervat om te kijken of de oud-dictator al dan niet aan Spanje zal worden uitgeleverd. Minister Valdés en zijn Spaanse ambtgenoot Matutes hebben volgende week een ontmoeting in New York om over de kwestie te praten.