Balling II

,,In 1950 mocht ik blijven, en ik belandde op de Praagse Filmschool'', vertelt de Indië-deserteur Hans Krijt (72). ,,Ik studeerde daar onder andere met Milos Forman en Milan Kundera. Forman was een echte flapuit, die zei als enige dat de nieuwste Russische film niks was. Kundera was toen nog een communist, die voor officiële bladen schreef.''

,,Kundera was typisch voor die generatie intellectuelen'', zegt zijn vrouw, de vertaalster Olga Krijtova. ,,Vlak na de oorlog waren ze allemaal communist, de Sovjets waren immers onze bevrijders. Maar na 1956 voelden ze zich steeds onbehaaglijker. Kundera begon met satires: `Belachelijke Liefdes' in 1963 en `De Grap' in 1967, je ziet bij hem de Praagse lente aankomen. En toen gooide 1968 alles omver. Uiteindelijk is hij in ballingschap gegaan.''

Zelf kreeg ze een vertaalverbod. ,,Dat loste je op met een `dekker', iemand die zijn of haar naam aan je `leende'. Je had wel een probleem als zo'n `gedekte' vertaling bekroond werd. Dan moest die `dekker' die prijs in ontvangst nemen, lezingen houden en weet ik niet wat.''

In 1969 probeerden ze terug te verhuizen naar Nederland, maar dat lukte niet. Daarna gaf Hans les op een talenschool. Hij legde het verschil uit tussen: `ik geloof dat hij komt' of `ik geloof in God'. Gelijk op het matje: godsdienstige propaganda.

Olga: ,,Na een receptie van de ambassade moest ik altijd direct verslag uitbrengen. Ik meldde steevast: `Gepraat over het weer in Tsjechië en Nederland'.''

Hans: ,,De klas zat stampvol meisjes die uit het land wilden ontsnappen, via een Nederlandse man.''

Olga: ,,Wat een dode jaren.''

    • Geert Mak