Kwaliteit natuur `zorgelijk', geld tekort voor koop grond

De kwaliteit van de natuur in Nederland gaat nog altijd achteruit. De trend blijft dat algemene soorten vaker voorkomen en zeldzame soorten zeldzamer worden.

Dat blijkt uit de Natuurbalans 99, die het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en de Dienst Landbouwkundig Onderzoek (DLO) vanochtend in Lelystad hebben gepresenteerd.

RIVM en DLO noemen het afnemen van kwetsbare, open landschappen ,,zorgwekkend''. De komende verstedelijking is volgens beide instituten een bedreiging voor deze gebieden. In de Natuurbalans 99 staat dat er, bijvoorbeeld in het Deltagebied, weinig ruimte is voor natuurlijke processen zoals het periodiek overstromen en droogvallen van gebieden.

Nederland heeft zich als doel gesteld de natuurgebieden vóór 2018 met 250.000 hectare uit te breiden. Hiervoor is enkele jaren geleden de zogenoemde Ecologische Hoofdstructuur (EHS) opgesteld. Maar in het huidige tempo duurt het volgens de Natuurbalans 99 tot 2030 voordat alle gronden zijn overgedragen. Een globale berekening toont aan, dat de overheid ongeveer 1,5 miljard gulden te kort komt om de resterende gronden te kopen.

De Natuurbalans 99 meldt ook een aantal positieve ontwikkelingen. Verscheidene maatregelen werpen inmiddels hun vruchten af, zoals de bescherming van de lepelaar. Het aantal broedparen onder deze vogelsoort is sinds 1994 verdubbeld. Verder doet de bonte specht het goed dankzij het vele dode hout in natuurlijk beheerde bossen. Nederland heeft in 1998 ,,een inhaalslag'' gemaakt met het aanmelden van gebieden in het kader van de Europese Habitat- en Vogelrichtlijn.

Maar het is een minpunt, aldus de Natuurbalans 99, dat onderdelen van gebieden met een hoge natuurwaarde ,,de Westerschelde, de Veluwe en de uiterwaarden van Rijn, Waal en IJssel'' na afweging van belangen buiten deze richtlijn zijn gehouden. Als pluspunt signaleren RIVM en DLO dat de overheden volgens afspraak subsidies verstrekken voor concrete activiteiten, zoals het onderhouden van hoogstamboomgaarden en houtwallen.

Positief is ook dat de houtoogst vorig jaar fors is toegenomen. De doelstelling om in het jaar 2000 anderhalf miljoen kubieke meter hout te produceren, lijkt volgens beide instituten binnen handbereik te zijn.