Balling I

Hoe een capsule puddingessence een leven kan bepalen. Hans Krijt (72) uit Zaandam deed wel eens inpakwerk, en op een dag besloot hij bij de rumessence een paar briefjes te stoppen. Begin 1946 kreeg hij twee keer antwoord: uit Berlijn, van een `sehr hübschen Verkehrspolizistin', en uit Tsjechoslowakije, van een serieuze jongen die dacht dat Hans een meisje was. De `Verkehrspolizistin' liet hij zitten, met de jongen raakte hij bevriend. En nu woont hij al bijna een halve eeuw in Praag, zijn vrouw heet Olga Krijtova en in de kast hangen de foto's van al zijn Tsjechische kinderen en kleinkinderen, ja, het kan vreemd gaan met een Zaanse loodgietersjongen.

,,Ik kwam hier in februari 1948 als deserteur'', vertelt hij. ,,Mijn dienstkameraden vonden het wel wat, die oorlog in Indië. Maar bij mij namen ze de Groene in beslag, zo'n jongen was ik, en Tsjechoslowakije was het enige land waar ik iemand kende.''

Hij kreeg werk bij een boer. Van de communistische machtsgreep merkte hij weinig. ,,Alleen als er een buurman langskwam om zijn koe te laten bespringen hadden ze het altijd over politiek, heel opgewonden.'' Maar bij de zuiveringen wisten ze hem te vinden. ,,De geheime politie kwam me halen, enkel omdat ik Nederlander was. Bij ons zat een dokter die een studieverlof had gehad in Amerika, die belandde zo uit het vliegtuig in de bak. Niemand wist waarom. Zo ging het overal, eind '49.''

In de zomer van 1950 werden hier de eerste vier opponenten van de `nieuwe maatschappelijke orde', allen oud-kampslachtoffers van de nazi's, opgehangen.