Afrikaanse Spelen test voor WK voetbal 2006

In Johannesburg zijn vorige week de All Africa Games begonnen, die tot en met zondag duren. Zuid-Afrika houdt zijn grootste sportevenement sinds de afschaffing van de apartheid in 1994.

Het moeten volgens de Zuid-Afrikaanse minister van sport Ngconde Balfour de Spelen worden van het ,,continentale patriottisme''. Vriendschap en solidariteit zijn op de zevende Afrikaanse Spelen in de ogen van de minister belangrijker dan competitie. Waarschijnlijk vinden veel atleten dat ook, want enkele takken van sport uitgezonderd (atletiek, zwemmen, voetbal) mogen geen topprestaties worden verwacht.

De Afrikaanse Spelen vormen een kleurrijke caleidoscoop van wat een werelddeel te bieden heeft. Hier en daar is er mogelijk een sportieve uitschieter. Kritiek op het evenement is makkelijk, ,,maar Afrika heeft ten minste zijn Spelen, Europa niet', zegt Vusi, een fanatiek fan van `Amaglug-glug', het deelnemende Zuid-Afrikaanse voetbalelftal van spelers tot 23 jaar.

Gedurende elf dagen betwisten de ruim 5.000 atleten elkaar in negentien verschillende sporten, waaronder atletiek, basketbal, voetbal, tennis, wielrennen, worstelen en zwemmen; 52 landen zouden deelnemen, maar op de openingsavond bleken vijf landen niet te zijn komen opdagen. De meest opvallende afwezige sportnatie is Marokko.

Voor Zuid-Afrika is het de eerste keer dat het land een groot internationaal sportevenement organiseert, sinds de afschaffing van de Apartheid in 1994 en de opheffing van de sportboycot. De ambitieuze natie smacht ernaar `de wereld' te bewijzen dat het wel iets op poten kan zetten. De Afrikaanse Spelen zullen een testcase zijn voor bijvoorbeeld het wereldkampioenschap voetbal 2006 dat de Zuid-Afrikaanse bond zo graag wil organiseren.

De eerste dagen verliepen tot opluchting van het Zuid-Afrikaanse sportautoriteiten voorspoedig. Dat in bepaalde disciplines de deelnemers niet kwamen opdagen en dat, nog erger, sommige landen helemaal niet verschenen zonder af te zeggen, kan de Zuid-Afrikanen moeilijk worden verweten.

De organisatie van de Spelen nam een gedurfde stap door het atletendorp te vestigen aan de rand van het township Alexandra, een van de meest notoire broeinesten van criminaliteit. Vorig jaar werden daar 216 moorden gepleegd. Ter vergelijking: in Nederland kwamen in 1997 als gevolg van moord en doodslag 208 mensen om het leven. (Morgen maakt het CBS de gegevens over 1998 bekend.)

`Alex' is nu voor even een paradijs van rust en orde door de aanwezigheid van een groot aantal agenten en militairen die de atleten moeten beschermen. Na de Spelen worden de nieuwe huisjes waar de deelnemers verblijven toegewezen aan inwoners van het township en is het de vraag of het dan zo rustig zal blijven.

De geschiedenis van de Afrikaanse Spelen is verbonden met de turbulente ontwikkeling van het werelddeel. De eerste ideeën voor een regelmatige continentale sportontmoeting ontstonden al in de jaren twintig in de Noord-Afrikaanse landen onder nationalistische en Pan-Afrikaanse denkers. Maar de koloniale machten die het toen in het grootste deel van Afrika nog voor het zeggen hadden moesten niets van deze nieuwlichterij hebben. Afrikaanse Spelen en daarna onafhankelijkheid zeker, geen sprake van.

Maar die onafhankelijkheid kwam er toch, voor de meeste landen tussen 1945 en 1965, evenals de Afrikaanse Spelen. In 1964 erkende het Internationaal Olympisch Comité (IOC) de `All Africa Games', een jaar later had de eerste editie plaats, in de Congolese hoofdstad Brazzaville. Van het nobele streven elke vier jaar een toernooi te houden kwam weinig terecht. Mali kreeg de Spelen van 1969, maar moest de organisatie door interne onrust teruggeven.

Om de tussenliggende periode niet te groot te maken, plande men de Spelen opnieuw voor 1971, in Nigeria, maar de oorlog in Biafra gooide roet in het eten. In 1973 hadden de tweede Spelen plaats in Lagos, de aflevering die was voorzien voor 1977 moest weer worden afgelast. De situatie in Algerije maakte het toen al onmogelijk daar een sportevenement te houden. Buurland Tunesië nam de Spelen met een jaar vertraging over. Na weer twee opeenvolgende afgelastingen werden de vierde Afrikaanse Spelen in 1987 in Kenia gehouden.

Sindsdien raakte Afrika in stiller politiek water, waardoor de Spelen eindelijk met de gewenste frequentie konden worden gehouden; in Egypte (1991), Zimbabwe (1995) en nu in Zuid-Afrika.

In sportief opzicht zijn de All Africa Games een onderonsje tussen een paar grote landen die vrijwel alle medailles voor zich opeisen: Egypte, Nigeria en Zuid-Afrika, dat pas voor het eerst deelnam in 1995, een jaar na de opheffing van de apartheid. Vier jaar geleden `won' Zuid-Afrika op het nippertje met 62 gouden medailles tegenover 60 maal goud voor Egypte. Naar verwachting zullen de Zuid-Afrikanen voor eigen publiek nog beter voor de dag komen.

Het sportgekke Zuid-Afrika kan successen goed gebruiken. Bij de onlangs gehouden WK atletiek in Sevilla vormde welgeteld één zilveren medaille de schrale oogst. Op de 800 meter redde hardloper Ezekiel Sepeng de eer.