`We moeten dit lijden onmiddellijk stoppen'

De internationale druk op Indonesië werd de afgelopen dagen steeds verder opgevoerd. Anderhalve week crisisdiplomatie in citaten.

Nadat op zaterdag 4 september de uitslag van het referendum over de toekomstige status van Oost-Timor bekend werd (78,5 procent voor onafhankelijkheid), nam het geweld in de provincie snel toe. Het optreden van gewapende bendes tegen de lokale bevolking en tegen vertegenwoordigers van internationale organisaties, maakte duidelijk dat Indonesië zijn belofte niet nakwam om de orde te handhaven.

6 september. ,,Het kan niet worden toegestaan dat de huidige chaos langer voortduurt. Ik ben diep bezorgd over de ontwikkelingen.'' (VN-secretaris-generaal Kofi Annan nadat het geweld in alle hevigheid is losgebarsten, inwoners op de vlucht zijn gejaagd en onder andere de VN-missie en het Rode Kruis in Dili zijn aangevallen. De Veiligheidsraad van de VN had een dag eerder besloten een delegatie naar Jakarta te sturen om de situatie te bespreken.)

,,De kans is in het algemeen heel klein om een voorstel tot militair ingrijpen door de Veiligheidsraad te loodsen.'' (De Nederlandse voorzitter van de Veiligheidsraad, Van Walsum).

7 september. ,,De milities willen zich ontdoen van ooggetuigen en ze zouden ook graag zien dat de VN geheel vertrekken zodat ze hun terreur op een nog wredere manier kunnen voortzetten.''(Woordvoerder van de VN-missie, Wimhurst.) Jakarta kondigt de staat van beleg af. Annan geeft Indonesië 48 uur de tijd om orde op zaken te stellen, anders zal ,,de internationale gemeenschap overwegen welke andere maatregelen ze kan treffen om de Indonesische regering te helpen aan haar verplichtingen te voldoen''. Australië laat zich in soortgelijke bewoordingen uit en toont zich bereid een vredesmacht te leiden.

8 september. ,,We maken ons niet alleen zorgen over onze staf maar ook over de 2.000 vluchtelingen op ons terrein.'' (Annan, nadat hij bekend heeft gemaakt dat een groot deel van het VN-personeel wordt geëvacueerd). De Indonesische regering wijst de komst van buitenlandse soldaten af. De Veiligheidsraad herhaalt dat ingrijpen alleen mogelijk met instemming van Jakarta.

,,Oost-Timor is niet een gebied waar we bereid zijn troepen naar toe te sturen. We zijn niet en kunnen niet worden beschouwd als de politieman van de wereld.'' (De Amerikaanse minister van Defensie, Cohen.)

9 september. ,,Als Indonesië het geweld niet beëindigt, moet het, ik herhaal, moet het de internationale gemeenschap uitnodigen om te helpen de veiligheid te herstellen.'' (President Clinton, die aankondigt dat de VS hun militaire samenwerking met Indonesië opschorten).

10 september. De staat van beleg ,,werkt goed''. (De Indonesische stafchef Wiranto).

,,Er is sprake van een genocide. Als Gusmão [de vrijgelaten onafhankelijkheidsleider] in Oost-Timor aankomt, zal hij slechts bomen, planten, stenen en dieren aantreffen.'' (De uit Dili gevluchte bisschop Belo bij aankomst in Dili.)

,,Dit is eenvoudigweg onaanvaardbaar''. (President Clinton bij aankomst op de APEC-top in Nieuw Zeeland).

10 september. Het Internationaal Monetair Fonds maakt bekend alle onderhandelingen over nieuwe financiële steun aan Indonesië op te schorten.

11 september. ,,De verkrachting van Oost-Timor heeft voor onze ogen plaats gehad.'' (De Portugese ambassadeur bij de VN, Monteiro, tijdens een bijzondere, openbare zitting van de Veiligheidsraad)

,,De hel op aarde.'' (Een lid van de delegatie van de VN-Veiligheidsraad na zijn bezoek aan Dili)

12 september. ,,Te veel mensen hebben hun leven verloren sinds het begin van de onrust.(...) We moeten dit lijden onmiddellijk stoppen.'' (President Habibie in een televisietoespraak, waarin hij aankondigt dat Indonesië de VN uitnodigt om een vredesmacht naar Oost-Timor te sturen.