Versprongen

Zoveel toeristen op de Burcht, en niemand die zich omdraait, wijst en zegt: `Vergeet niet, hier viel de eerste in de Koude Oorlog.'

Het ministerie van Buitenlandse Zaken zetelt nog altijd in hetzelfde Cerninpaleis, waaronder op 10 maart 1948 de populaire minister `Honza' Masaryk dood werd gevonden. Het was de vonk in het kruitvat.

Twee weken eerder hadden de Tsjecho-Slowaakse communisten de macht gegrepen en talloze niet-communisten opgepakt. Ze beweerden dat Masaryk zelfmoord had gepleegd `vanwege de vele valse aantijgingen in de westerse pers'. Voor de meeste Tsjechen was het echter een duidelijk geval van `defenestratie' – een methode die hier vaker is toegepast om politieke problemen op te lossen. In 1998 kwam een nieuw onderzoek tot de conclusie dat Masaryk vermoedelijk over een kroonlijst probeerde te vluchten voor veiligheidsagenten die hem wilden arresteren, en toen is misgestapt. Zekerheid zal er echter nooit zijn: geen enkele getuige is meer in leven.

Hoe het ook zij, voor de tweede keer binnen tien jaar werd de veelbelovende Tsjecho-Slowaakse democratie zonder pardon de nek omgedraaid. De reacties in het Westen waren op het panische af. Nu toonde `Iwan' zijn ware gezicht. Veel Nederlanders vreesden een nieuwe bezetting, nu van de Russen. Mijn neven, Schiedamse zeilmakers, verdienden goed geld met het optuigen van `vluchtschepen' voor rijke Rotterdammers. Talloze anderen maakten emigratieplannen. Nieuwe veiligheidsovereenkomsten werden gesloten, het begin van de NAVO. En vooral: Amerika trok zich niet meer uit Europa terug. Het bleef.

    • Geert Mak