Mogen we mooier wonen?

Over twintig jaar zijn wij – als het goed blijft gaan met de economie – nog weer 50 procent rijker dan nu. Willen we dan 50 procent langer en kostbaarder met vakantie dan is daarvoor niemands toestemming vereist. Maar willen we tegen die tijd ook 50 procent mooier wonen, dan hangt het maar helemaal af van de politiek of dat ook kan. En ligt het aan GroenLinks, dan mag dat niet. Ik vraag me af of alle Nederlanders die in opinieonderzoeken aangeven dat ze nu graag Paul Rosenmöller als minister zien in een coalitie van PvdA, CDA en GroenLinks wel beseffen dat er dan voor hen en hun kinderen niet meer woongenot in zit. Het verkiezingsprogram van GroenLinks is daar heel duidelijk over. Allereerst wil GroenLinks meer grond voor de landbouw om op een schone manier tot eenzelfde landbouwproductie te komen. Op dit moment zijn landbouw en veeteelt in Nederland goed voor 4 procent van de werkgelegenheid en daar is ruim de helft van het grondoppervlak voor nodig. In West-Nederland heeft de gemiddelde koe twintig keer zoveel ruimte als de gemiddelde mens. GroenLinks wil nog wat meer ruimte voor de koeien en de suikerbieten, en dan moeten de mensen nog wat meer inschikken.

Over het wonen zegt het verkiezingsprogram van GroenLinks ,,in plaats van telkens landelijk gebied te claimen moeten oplossingen binnen de bestaande stedelijke gebieden gezocht worden.'' Meer specifiek wil GroenLinks hogere subsidies voor de nieuwbouw van sociale huurwoningen en ook veel meer goedkope huizen op de VINEX-locaties. En het verkiezingsprogram uit 1998 is ook al niet enthousiast over sloop van te kleine woningen in de grote steden om die te vervangen door royalere huizen. Tenslotte wil GroenLinks een extra gesubsidieerd bouwprogramma voor ,,low-budget huisvesting en andere tussenvormen van wonen tussen zelfstandigheid en de straat.''

Nu snapt iedereen dat het geen goed idee is wanneer iedereen maar overal raak mag bouwen. De vergezichten van schilder Jan van Goyen zijn essentieel in onze traditie van betrekkelijk kleine steden met veel groen en open ruimte er tussen, en het zou akelig zijn wanneer onze kinderen hun land op die manier niet meer kenden. Maar er is nog wel een middenweg tussen `wie een stuk grond koopt mag alles' en `uitsluitend dichter op elkaar bouwen binnen de bestaande steden' (GroenLinks). Vindt GroenLinks elk willekeurig veld met suikerbieten in Nederland dan zo mooi dat er nooit een vrijstaand huis op mag komen? Ik dacht dat de partij ook een warm hart had voor de tropische landen die suikerriet verbouwen en nu lijden onder concurrentie met de kunstmatig gesubsidieerde bieten? Dichter bij huis worden Polen en Hongarije straks lid van de EU en is het opnieuw wel heel krampachtig en on-Europees wanneer GroenLinks de Nederlandse landbouw en veeteelt in volle sterkte wil conserveren en nergens ruimte maken voor wat royalere woningbouw. GroenLinks combineert zo een kortzichtige visie op landbouw en veeteelt met extreem dirigisme voor wat betreft de woningbouw. Iedere paar jaar is er in Nederland namelijk een `woningbehoeftenonderzoek' (WBO) en daaruit blijkt dat een grote meerderheid van de Nederlanders graag woont in een middelgrote plaats waar huizen niet al te dicht op elkaar staan gepropt en hun eigen tuin hebben. Heel andere woonwensen dus dan de meeste VINEX-locaties waar op dit moment wordt gebouwd, want die liggen tegen de grote steden en bouwen de huizen heel dicht op elkaar. Bouwkavels zijn in Nederland nu al twee of drie keer zo klein als gemiddeld in Duitsland of Frankrijk. De razendsnelle stijging van de prijzen van bestaande woningen die wat royaler zijn opgezet is natuurlijk ook een bewijs dat honderdduizenden mensen geld over hebben om wat mooier te wonen, maar dat de huidige nieuwbouw heel slecht bij die wensen aansluit.

Op dit moment is in de Randstad ongeveer 12 procent van alle ruimte bebouwd, en in heel Nederland nog geen 10 procent. Ook als dat een paar procent meer wordt blijft nog royaal meer dan de helft van Nederland beschikbaar voor landbouw, bos of natuur. Bovendien zal toch voor veel mensen het groen waar ze dagelijks van kunnen genieten dichtbij, in hun eigen straat gevonden moeten worden. Is het niet wreed van GroenLinks om zo'n hoge dichtheid van bebouwing te eisen dat geen ruimte meer overblijft voor bomen in de straat of tuinen tussen de huizen? GroenLinks maakt een `Ville Fleurie' onmogelijk. Ambtenaren met een ATV-dag kunnen straks gaan fietsen in de vrije natuur; wie moet werken mag geen groen meer zien bij zijn eigen huis.

Het zou mooier zijn wanneer politici in andere partijen de moed hadden om duidelijk te verklaren dat als wij Nederlanders 50 procent rijker worden we best 50 procent mooier en royaler mogen wonen. De invulling daarna moet natuurlijk zorgvuldig gebeuren, maar dat kan makkelijk want een land dat 50 procent rijker is heeft zeker het geld om de plassengebieden in West-Nederland en alle mooie natuur daarbuiten definitief te vrijwaren van commerciële ontwikkeling. Maar precies omdat huizen zo lang meegaan is het belangrijk om nu te bouwen op een niveau van comfort en esthetiek dat ook nog acceptabel is over twintig of dertig jaar. Gelooft GroenLinks echt dat onze rijke kinderen tevreden zullen zijn met een propperig huis in een straat te smal voor bomen en met een tuin die net groot genoeg is voor het wasrek?

Het is ironisch om te bedenken dat onze kinderen hoe dan ook veel meer gaan betalen voor het wonen, want als GroenLinks doorzet worden alle bestaande, wat ruimere huizen nog meer dan 50 procent duurder. Onze kinderen gaan dus zeker een hogere prijs neertellen voor hun huis; de cruciale vraag is of ze ook recht hebben op 50 procent meer woongenot. GroenLinks vindt van niet en een naïeve meerderheid van de Nederlanders lijkt voorstander van de opname van zo'n politieke partij in de volgende coalitie. Ik denk niet dat hun kinderen veel begrip zullen hebben voor de GroenLinks-logica om in een steeds rijker land al maar meer geld uit te geven voor de bouw van goedkope, sociale huizen, want hoe kan het land steeds rijker worden en tegelijkertijd een al maar groter deel van die rijke bevolking behoefte hebben aan een gesubsidieerd, klein, sociaal huurhuis? En evenmin denk ik dat onze kinderen dankbaar zullen zijn wanneer ze voor hun eerste eigen woning alleen nog terecht kunnen in een mini-huis dat een hectare moet delen met veertig andere mini-woningen. Meer groen in de wijk door ruimer bouwen. Dat lijkt me een betere erfenis voor onze kinderen dan de gecomprimeerde steenwoestijn van GroenLinks.