Israelische Arabieren in verwarring

Israelische Arabieren hebben zich zondag schuldig gemaakt aan zelfmoordterreur. De Islamitische Beweging ontkent dat zij er iets mee te maken heeft.

Meer Israelische politiejeeps dan gewoonlijk scheuren over de smalle hobbelige wegen rond en in Umm el-Fahm, de `hoofdstad' van de (fundamentalistisch-)Islamitische Beweging van de Arabieren in Israel. Personenauto's staan onopvallend langs de weg: van de Israelische binnenlandse veiligheidsdienst, de Shin-Bet? Negen Israelische Arabieren van de Islamitische Beweging zijn de laatste dagen gearresteerd. Zij worden ervan verdacht deel uit te maken van een cel waaruit zondag de zelfmoord-terroristen in Tiberias en Haifa voortkwamen. De Shin-Bet eist van ministers dat zij de leiders van de Islamitische Beweging en in het bijzonder de ,,gevaarlijk'' geachte sjeik Riyad Salah, de burgemeester van Umm el-Fahm (60.000 inwoners), boycotten.

,,Als het waar is dat de moordenaars leden zijn van de Islamitische Beweging en op instructies van Hamas hebben gehandeld is dat een buitengewoon ernstige zaak''. Het valt Hashem Mahameed, parlementslid en ex-burgemeester van Umm el-Fahm, niet makkelijk deze woorden over zijn lippen te krijgen. Hij kan zich niet voorstellen dat Israelische Arabieren over de drempel van coëxistentie zijn gestapt en zich uit pure jodenhaat in Tiberias en Haifa naar het model van het terrorisme van de fundamentalistische Palestijnse organisatie Hamas in de lucht hebben laten vliegen. Ook de moord op twee Israelische studenten door een jonge Arabier uit een dorp nabij Umm el-Fahm heeft volgens Hashem Mahameed niets met de Islamitische Beweging te maken. ,,Misschien was de moordenaar gestoord?'' Op hem en andere Arabieren maakt het in ieder geval voorlopig nog geen indruk dat premier Barak wel degelijk de hand van Hamas in Jordanië ziet in de terreurdaden van leden van de Islamitische Beweging in Israel.

De raad van Israelische Arabische leiders heeft het deze week eenstemmig voor de Islamitische Beweging opgenomen. De burgemeester van Umm el-Fahm, die zich na deze beslissing gesterkt voelde, zei dat de Islamitische Beweging zich volgens ,,hoge islamitische principes aan de wet houdt en niets met anti-Israelische terreur heeft te maken''.

,,De Israelische media voeren een vuile campagne tegen ons'', zegt Asi Feis, de veiligheidsofficier van het kleine Arabische dorp Kfar-Bara bij Tel Aviv. ,,Ik sprong uit mijn vel toen ik op mijn autoradio op station 103 hoorde dat de Arabieren vuile honden werden genoemd. Ik heb het radiostation onmiddellijk gebeld en luidkeels geprotesteerd tegen deze lage collectieve beschuldigingen. Alle Israelische joden waren toch geen terroristen toen Yigal Amir premier Yitzhak Rabin vermoordde?'' Asi Feis is er trots op dat veel Arabieren hem hoorden. ,,Ik kreeg veel telefoontjes. Dat heb je goed gezegd, zeiden ze.''

Asi Suleiman, de burgemeester van Kfar-Bara, zegt ,,er niets van te geloven dat Israelische Arabieren van de Islamitische Beweging ook maar iets met de aanslagen hebben te maken. Wij Israelische Arabieren beseffen dat dit rampzalige gevolgen voor ons zal hebben. Wij weten heel goed wat goed en wat slecht voor ons is. Op volledige integratie na hebben we het goed in Israel. Waarom zullen we dat in de waagschaal stellen?''

Kfar-Bara kwam in 1983 in handen van de Islamitische Beweging, en werd vervolgens door een collectieve inspanning van leden van deze beweging uit alle delen van het land een `modeldorp'. Wegen, riolering en grasperken werden door vrijwilligers aangelegd. Er kwam een nieuwe moskee met een goud beschilderde koepel, een kleuterschool en kliniek. Waar de Israelische overheid het liet afweten, sprong de Islamitische Beweging in. Burgemeester Asi Suleiman zegt dat er aan het islamitische bestuur een einde is gekomen. ,,Ik ben uit de Islamitische Beweging gezet. Ik voelde er niets voor als een marionet naar het pijpen van de leiders van deze beweging te dansen'', zegt hij. Wat zich precies heeft afgespeeld wil hij niet kwijt. ,,Dat is een interne kwestie'', zegt hij. ,,Aan het islamitische enthousiasme hier is een einde gekomen'', wil hij wel kwijt.

Dat is ook de indruk van Hashem Mahameed in Umm el-Fahm. Nogal wat mensen krijgen volgens hem genoeg van de strenge leefregels die worden opgelegd door de Islamitische Beweging. De aanhang van Mahameed, ex-communist en atheïst, werd in 1989 door de Islamitische Beweging bij de gemeenteraadsverkiezingen weggevaagd, en sjeik Riyad Salah werd burgemeester. Evenals in Kfar-Bara groeide de Islamitische Beweging aan de basis. ,,Met veel geld voorzag deze beweging in de infrastructuur; armen en zieken konden op hulp rekenen'', zegt Mahameed. Toen hijzelf burgemeester was, herinnert hij zich, deed de Israelische overheid alles wat in haar vermogen lag om hem de uitoefening van zijn taak zo moeilijk mogelijk te maken. ,,Wegens mijn pro-Palestijnse opvattingen werd ik als een gevaar gezien'', zegt hij. Maar toen Arye De'eri, de politieke leider van de Israelische joods-fundamentalistische Shas-partij, minister van Binnenlandse zaken werd, ging de Israelische schatkist wèl fors voor het islamitische bewind in Umm el-Fahm open. ,,Minister De'eri zag in de Islamitische Beweging een zusterpartij, waarvoor geloof in dezelfde god en leven naar Gods woord het belangrijkste is'', zegt Hashem Mahameed.

Terwijl hijzelf nu onder de regering-Barak als eerste Arabier in de parlementscommissie van Buitenlandse Zaken en Defensie zit, is zijn opvolger sjeik Salah volgens de aanbevelingen van de Shin-Bet nu bijna staatsgevaarlijk. ,,Er moet hard tegen de Islamitische Beweging worden opgetreden'', bevelen de hoofden van deze binnenlandse veiligheidsorganisatie de regering-Barak aan.

Juist nu er schot zit in het Israelisch-Palestijnse vredesproces, zijn de betrekkingen tussen de Arabieren en joden in Israel in een kritieke fase gekomen. Het is deze paradox die de Shin-Bet heeft verrast en Israeliërs en Arabieren in verwarring brengt.