ADOPTIEONDERZOEK: BETER MILIEU VERHOOGT LAAG IQ MET 14 PUNTEN

Een lage intelligentie op jonge leeftijd kan later aanzienlijk hoger worden door een stimulerende omgeving. Franse onderzoekers hebben aangetoond dat kinderen met een slechte start, bijvoorbeeld doordat ze in hun babyjaren verwaarloosd zijn, kunnen profiteren van een stimulerende omgeving op latere leeftijd. Vooral `handelingsgerichte intelligentie' blijkt gevoelig voor latere stimulering. Bij verbale intelligentie heeft een stimulerender omgeving na het vierde levensjaar slechts een gering effect (Proceedings of the National Academy of Sciences, 20 juli 1999). Of de effecten na de puberleeftijd aanhouden is nog niet bekend.

Voor het onderzoek werden aan de hand van meer dan 5.000 dossiers 67 kinderen geselecteerd die op kleuterleeftijd waren geadopteerd, en een geschiedenis van verwaarlozing en mishandeling achter de rug hadden. Van deze kinderen was bekend dat zij een zeer lage intelligentie hadden vóór de adoptie (IQ's tussen 60 en 86). De adoptie-ouders waren niet op de hoogte van het IQ van hun geadopteerde kind. Jaren later, toen deze kinderen inmiddels de puberleeftijd hadden bereikt, bleek hun IQ bijna tot normaal niveau verbeterd te zijn (gemiddeld IQ: 91), hetgeen een gemiddelde toename van 14 punten betekent. De sociale klasse van de adoptiegezinnen, bepaald aan de hand van het beroep van de adoptie-vader, was hierin mede bepalend. Geadopteerde kinderen uit hoge sociale klassen profiteerden het meeste van hun omgeving (toename IQ 19.5 punten), terwijl dit effect voor de kinderen in gezinnen van een lage sociale klasse veel geringer was (8 punten toename in IQ). Opvallend was verder dat het verbale IQ in alle sociale klassen achterbleef bij het handelingsgerichte (performale) IQ. Dit zou geïnterpreteerd kunnen worden als een bewijs voor een gevoelige periode voor het verbale IQ. In het onderzoek werd dit bevestigd door 20 kinderen te onderzoeken die op baby-leeftijd geadopteerd waren. Bij deze kinderen bleef het verbale IQ niet achter bij het handelingsgerichte IQ.

Een stimulerende omgeving heeft dus vooral invloed op de verbale vaardigheden van een kind wanneer hij of zij jonger dan 4 jaar is, terwijl de invloed op praktische vaardigheden niet aan leeftijd gebonden is; een ouder kind kan hier ook nog van profiteren. Dat de intelligentie van een kind ook nog na jarenlange verwaarlozing verbeterd kan worden is vooral goed nieuws voor educatieve stimuleringsprogramma's, bijvoorbeeld voor gezinnen in achterstandwijken.