Aangevreten

Extremadura, een van de vergeten schatten van Spanje, is op het schiereiland altijd synoniem geweest met achterstand en armoede. De regio grenst aan een ander weinig ontwikkeld land, Portugal, en is ver verwijderd van de bewoonde wereld. Behalve ambtshalve komt niemand ooit in Extremadura.

De onvoorbereide reiziger bereikt dit gebied dan ook met het idee dat hij door de negentiende eeuw zal reizen, dat hij uitgestorven paden zal aantreffen en door misère aangevreten dorpen.

Niets is minder waar. Extremadura — met zijn buitengewone geschiedenis en prachtige weidegronden, met bloemen van alle kleuren op een dicht, groen tapijt dat zich oneindig uitstrekt tussen duizenden steeneiken — schittert. De dorpen zijn witgepleisterd en smetteloos, de wegen perfect uitgetekend en geasfalteerd. Het is geheel in tegenstelling met het traditionele idee, waarbij het meest sombere van Spanje aan Extremadura wordt toegeschreven: onwetendheid, ellende, onderontwikkeling.

Enkele borden langs de weg geven uitleg over dit prettige contrast tussen het populaire beeld en de zichtbare werkelijkheid. Ze dragen de blauwe vlag met de twaalf gele sterren van de Europese Unie, samen met het grote stempel van het Europese fonds voor regionale ontwikkeling. Dit soort borden zijn in heel Spanje te zien en zijn een constante herinnering aan de voordelen die het EU-lidmaatschap Spanje heeft gebracht.

Spanje is gelukkig in de boezem van de Unie, hoezeer er soms ook wordt gejammerd over het afbrokkelen of verwerpen — in naam van een slechtbegrepen Europese moderniteit — van oude Spaanse concepten en van sommige produktiesectoren die zich weer geofferd voelen op het altaar van het Europa der kooplieden. Deze tevredenheid komt niet alleen voort uit de financiële zegeningen die Spanje ten deel zijn gevallen. De Spanjaarden voelen zich tevens mede-protagonisten bij de opbouw van de Unie.

Spanje is, samen met Groot-Brittannië, het enige land in de EU dat een onderscheid maakt tussen zichzelf en Europa: iets komt `van Europa', of `in Europa' doet men de dingen zus of zo.

Het algemene gevoel is niettemin dat hetgeen `van Europa' afkomstig is, wat het ook moge zijn, zeer waarschijnlijk wel goed móet zijn: voor de Spanjaarden klinkt Europa naar rijkdom, ontwikkeling, cultuur, moderniteit, tolerantie. In tegenstelling tot andere landen, heeft er in Spanje geen nationaal debat plaatsgevonden over, bijvoorbeeld, de euro, die de bescheiden peseta zal begraven.

In Spanje, binnen Europa een soort Extremadura in het groot, zijn eeuwen van afzondering doorbroken. Spanje heeft het zelfvertrouwen hervonden, waardoor het land zich binnen de club van de vijftien geprivilegeerden tevreden en trots voelt, zij het op een eigengereide manier die niet altijd even rimpelloos is.