Sjef Henderickx

Sjef Henderickx (55) is de zoon van een Schiedamse glazenier en werd als vanzelfsprekend schilder en tekenaar, vooral tekenaar. Hij is zelfs docent tekenen aan de Haagse academie. Toch is deze beroepsaanduiding te beperkt, Henderickx namelijk heeft zich ontwikkeld tot een beeldend omnivoor, die zijn soms bizarre gedachten en visioenen met alle mogelijke technieken te lijf gaat, als tekenaar en schilder, maar ook als beeldhouwer, glassnijder, constructiewerker, graficus, monteur en fantast. Bijna altijd gaat hij al doende de vele bekwaamheden, die hij als kunstzinnig ambachtsman in zijn vingers heeft, combineren tot er ook voor hemzelf onverwachte kunstwerken ontstaan. Ze hebben te maken met het verre verleden, met wat hij vijf minuten eerder heeft gezien, beleefd of gedacht, met wat hij in de toekomst ziet.

Waartoe dat allemaal kan leiden is op het ogenblik te zien in de Galerie Luca in Zaltbommel, waar een aantal van zijn werken op papier en objecten worden gepresenteerd.

Het meest opvallend is er zijn Danseres: een aangepunt stuk houten heipaal met er bovenop dezelfde gespiegelde vorm in metaal. Op de grens van beide elementen dwarrelt een kort, loden rokje, bevroren in een wervelende beweging. De zware materialen gaan samen in een elegante, lichtvoetige balletpas, een resultaat dat verkregen kon worden door het object aan een vrijwel onzichtbare draad op te hangen. De associatie met een danseresje van Degas wordt onmiddellijk gemaakt.

Kenmerkend voor zijn manier van denken is in Zaltbommel voorts de serie Spaziergang mit Goethe, acht tekeningen, collages en reliëfs op grijsgeel krantenpapier. Hij kreeg van een drukkerij een partijtje zogenaamde aanloopstroken van een huis-aan-huis-blad, de beginstukken van de papierrollen dus. Soms staan er nog de sporen van stukjes tekst op. Er ontstond een reeks varianten op een achttiende-eeuws landschap, althans zoals Henderickx zich een dergelijk landschap voorstelt, al keuvelend met Goethe loopt hij er doorheen. De dichter wordt bijvoorbeeld geattendeerd op de fraaie vormen van zwaluwnesten die hier en daar in papiermaché in de voorstellingen zitten. Of op de vrachtscheepjes die Henderickx zich uit zijn jeugd herinnert, boten die bij Hoek van Holland kolen en hout vervoerden en een zeer specifiek silhouet hadden, een hoge voor- en achtersteven, ertussenin de brug met schoorsteen. Bij nevel zag je uit de verte alleen die drie delen van het schip als van elkaar gescheiden eenheden die samen optrokken.

Het steeds in twee en drie dimensies in het werk weerkerende zwaluwnest heeft te maken met het middeleeuwse verhaal, dat zwaluwen in de winter onder de grond zouden kruipen, om in de lente weer op te duiken en dan van meegevoerde aarde en speeksel hun nesten te metselen. Henderickx koestert dat verhaal en gaat ook mee in de oud-christelijke veronderstelling dat de zwaluw een verschijningsvorm is van de wederopstanding.

Dat soort dingen boeien de kunstenaar die een meer dan normale belangstelling heeft voor oude, verweerde dingen die verloren gegane bedoelingen en betekenissen hebben. Ze spreken een vergeten taal die Henderickx in zijn objecten wil terughalen. Echt lukken doet dat nooit maar er worden onderweg wel heel mooie dingen gemaakt. Bijvoorbeeld een uit vele trompetten gegroeid koperen instrument dat op zoek is naar een muzikant met genoeg verbeelding om er onwaarschijnlijk schone klanken aan te ontlokken.

Henderickx kan in zijn werk alles gebruiken: stukken glas, stukken beton die op bloemkolen lijken, de grillige bronsdraden die uit de ontluchtingspijpen van de gieter tevoorschijn komen. En papier, veel papier. Ook om er papiermaché van te maken voor zijn zwaluwnesten en scheepssilhouetten. Voorwaarde is dat het materiaal vervaardigd is uit de snippers van bedrukt papier. Dan kan de symboliek van grote hoeveelheden kennis en wetenswaardigheden die oorspronkelijk aanwezig waren in de objecten tot een fraaie nieuwe chaos leiden.

Dat alles is in de Galerie Luca bijzonder op zijn plaats. De galerie is namelijk gevestigd in een eeuwenoud pand dat waarschijnlijk ooit een `weerganghuis' was, onderdeel van de verdedigingswal van Zaltbommel tegen van de Waal afkomend gevaar. De sfeer van het slechts gedeeltelijk bekende verleden zet zich voort in de geheimzinnige bedoelingen van Henderickx's werk.

Sjef Henderickx, werken op papier en objecten, tot 4/10 in Galerie Luca, Bloemendaal 5, Zaltbommel. Vr van 12-21, za en zo van 12-18 uur en op afspraak via 0418-516424.

    • Bas Roodnat