Kunsthandelaren TEFAF voor tonnen opgelicht

Ten minste tien gerenommeerde, internationale kunsthandelaren zijn na een bezoek aan de laatste TEFAF-kunstbeurs in Maastricht opgelicht door Italiaanse criminelen. Dat heeft woordvoerster C.J. Langhout van de TEFAF desgevraagd bevestigd.

Een van de gedupeerden is de Nederlandse handelaar E. Douwes jr. van Gebr. Douwes Fine Art uit Amsterdam. Douwes werd 22 juni gebeld door een Italiaan, die zich voorstelde als Gian Franco Cenni. Hij vertelde dat hij woonde in Canada, maar ook een appartement had in Venetië en dat hij geïnteresseerd was in twee schilderijen van Douwes die hij in maart op de TEFAF in Maastricht had gezien. Er was haast bij, zei de Italiaan, want hij stond op het punt naar Hongkong te vertrekken.

Op zaterdag 26 juni arriveerde een shipper (transporteur) van Douwes met de twee schilderijen, Bloemenguirlande met beeld in nis van Jan van den Hecke (prijs ongeveer 140.000 gulden) en Nautilusbeker met citroen op tinnen schaal van Jasper Geerards (ongeveer 160.000 gulden), in Venetië. Een water-taxi bracht hem naar een zeventiende-eeuws palazzo, waar een jonge Italiaan zich voorstelde als de zoon van `Cenni'. Die kon zelf helaas niet komen, legde de jongeman uit, omdat zijn moeder in het ziekenhuis lag.

Vervolgens belde `Cenni' op, die zei dat hij het schilderij van Van den Hecke zeker wilde kopen. Over het doek van Geerards wilde hij nog nadenken. De tranporteur van Douwes liet beide schilderijen achter in Venetië, nadat hij een reçu had gekregen en hem een paspoort – dat later vals bleek te zijn – was getoond. In de veronderstelling dat de betaling later zou plaatsvinden, keerde de transporteur terug naar Amsterdam.

Nog geen twee uur daarna arriveerde Helmut Rumbler, een handelaar uit Frankfurt, in Venetië. Volgens The Art Newspaper van september, een maandblad dat verschijnt in Londen, Rome en Parijs, was hij met een soortgelijk verhaal over de TEFAF naar Italië gelokt met werken van Dürer, Canaletto en Tiepolo. Totale waarde: 560.000 gulden.

Naar later bleek, was het in het palazzo een komen en gaan van kunsthandelaren. The Art Newspaper noemt naast Douwes en Rumbler nog een aantal andere handelaren die in enkele dagen tijd werden ontvangen door de Italianen. Ze kregen ook te horen dat de heer `Cenni' zelf helaas niet aanwezig kon zijn omdat zijn moeder doodziek in het ziekenhuis lag, en lieten kunstwerken achter in ruil voor een reçu of een cheque, die later niet gedekt bleek te zijn. Toen de handelaren daar achter kwamen hadden de oplichters het palazzo – fraai ingericht volgens The Art Newspaper, een schilderij van Guardi stond nonchalant op een ezel – al verlaten.

,,Toen ik op zondag 27 juni terugkwam – ik was zelf namelijk in Rusland – kreeg ik meteen argwaan'', zegt E. Douwes jr. ,,Ik belde naar het pand in Venetië en kreeg iemand aan de lijn die vertelde dat de politie daar was geweest.'' De dieven zijn volgens hem zeer geraffineerd te werk gegaan ,,met name door de kennis waarvan ze blijk gaven''. Douwes: ,,De man die me belde zei dat hij verzamelde en geïnteresseerd was in een bepaald type schilderijen. Hij noemde een aantal namen, vertelde dat zijn vrouw ook in onze zaak was geweest, en vroeg toen of die twee schilderijen nog te koop waren. Vervolgens ben ik enkele dagen bezig geweest om telefonisch informatie te geven en afspraken te maken over de betaling.''

Douwes zegt zijn shipper niks kwalijk te kunnen nemen. ,,Er was een sfeer van wederzijds vertrouwen. Hij stond voor de keuze: neem ik de schilderijen weer mee en trap ik een klant op zijn staart, of laat ik ze hier achter'', zegt Douwes. Wel neemt hij het enkele buitenlandse collega-handelaren die op de TEFAF stonden, kwalijk dat ze niet hebben gewaarschuwd nadat ze in maart dit jaar op identieke wijze waren beroofd op andere plaatsen in Italië. ,,Hadden we op de beurs allemaal een briefje gekregen waarin de werkwijze van deze mensen werd uitgelegd, dan hadden ze het niet opnieuw kunnen doen.'' Douwes heeft trouwens goede hoop zijn schilderijen terug te krijgen. ,,Ik heb contact met de FBI en Interpol, en heb begrepen dat men de daders op het spoor is.''

Nadat Douwes alarm had geslagen, liet de TEFAF-organisatie op 7 juli een waarschuwing uitgaan. De Amsterdamse kunsthandelaar, die contact zocht met andere gedupeerden, schat de schade van alle handelaren samen op minstens 1,6 miljoen gulden. Derek Johns, een Londense handelaar in oude meesters, verloor volgens The Art Newspaper, een schilderij van Giacomo Guardi (prijs 180.000 gulden). Een handelaar in juwelen, die anoniem wil blijven, liet juwelen met een waarde van 200.000 gulden achter. Douwes weet nog dat twee meubelhandelaren uit Italië en twee antiquariaten uit Duitsland tot de slachtoffers behoren, plus een Nederlandse klokkenhandelaar van wie hij de naam niet kan noemen.

Charles Roelofsz uit Amsterdam werd in juni ook benaderd door `Cenni', die zei geïnteresseerd te zijn in een schilderij van Jean Michel Picart (prijs 750.000 gulden). Roelofsz: ,,Dat schilderij was in Verenigde Staten. Toen ik hem zei dat het niet zo snel in Venetië kon zijn, antwoordde hij dat hij dan wel twee andere schilderijen wilde hebben.'' Roelofsz kreeg argwaan, ook omdat de Italiaan niet probeerde af te dingen, en besloot niet naar Venetië gaan.

De TEFAF, die dit jaar ruim 60.000 bezoekers trok, geldt als een van de belangrijkste beurzen in zijn soort. Natuurlijk is de affaire schadelijk voor het imago van de TEFAF, zegt woordvoerster C.J. Langhout. ,,Maar ik zou geen methode weten om te ondervangen dat dergelijke mensen hun werk kunnen doen. Iedereen die dat wil, kan nu eenmaal de beurs bezoeken.''