`Geef Duitsers geld voor verbetering eigen spoor'

De Betuweroute kan de noordtak best missen. Aldus Hans Boom, oud-directeur van het Betuweproject.

Geamuseerd heeft Hans Boom de afgelopen dagen de opwinding gevolgd over de Betuweroute. Anders dan velen in het land was de voormalige projectdirecteur van het Betuweproject in het geheel niet van zijn stuk gebracht, toen minister Netelenbos (Verkeer en Waterstaat) vorige week opperde de noordtak te schrappen.

,,Die noordtak heeft beslist niet dezelfde strategische betekenis als de hoofdverbinding van de Rotterdamse haven naar Zevenaar'', aldus Boom. Hij vindt niet dat wie morrelt aan de noordtak ook de hoofdas ondermijnt. ,,Je kunt die twee niet met elkaar vergelijken. De redenering dat als je een tak eraf haalt, je de stam van de boom niet meer nodig hebt, gaat mij te ver.''

Boom kan vrijuit spreken omdat het ministerie al lang niet meer zijn broodheer is. Na zijn periode als directeur van het Betuweproject (1992-1996) publiceerde hij al een vrijmoedig boekje over de merkwaardige wordingsgeschiedenis van het ambitieuze spoorproject, getiteld Slag om de Betuweroute. Niettemin gelooft hij nog altijd in de waarde van het project.

Als Nederland zijn positie als distributieland wil handhaven, dan is een goede infrastructuur onmisbaar. Boom: ,,Ik vind dat daar, naast wegen en waterwegen, een goede railinfrastructuur bij hoort. Als het erop aankomt, zijn wij de enigen die vanuit onze grote haven drie volwaardige vervoersmodaliteiten kunnen aanbieden. Maar dan moeten we die spoorlijn wel aanleggen.''

Boom zal de eerste zijn om toe te geven dat niet alles bij het project optimaal is verlopen. Dat heeft volgens hem vooral te maken met wat hij omschrijft als het `managen van de paradoxen'. ,,En dat is verrekte moeilijk. De politiek en de samenleving willen het liefst zekerheden bij een kostbaar project als dit. Er moet een vast aantal treinen over rijden, anders loont het niet. Maar zo'n project is tegelijkertijd een onderneming en ondernemen is altijd synoniem met het nemen van risico's'', stelt Boom.

Veel critici van Netelenbos hebben de afgelopen dagen gewaarschuwd dat met het schrappen van de noordtak ook de aansluiting van de goederenspoorlijn op het Duitse net in gevaar komt. Nu zullen er immers nog meer treinen op Emmerich afstevenen dan al was gepland, terwijl de capaciteit daar beperkt is. Boom, die tegenwoordig zelfstandig consultant is, tilt daar niet zwaar aan.

,,Ik zeg wel eens: geef de Duitsers een miljard gulden om het spoor aan hun kant verder op te knappen. Dat is een stuk goedkoper dan vijf miljard neer te tellen voor een noordtak.'' Hij wijst erop dat er al een precedent is voor een dergelijke aanpak. Nederland betaalde ook een aanzienlijk bedrag aan de Belgen om het tracé voor de hogesnelheidslijn-zuid naar eigen wensen aan te passen.

Boom is niet bevreesd dat de Duitsers niet willen meewerken omdat ze heimelijk liever hun eigen havens in Hamburg en Bremen bevoordelen. ,,Rotterdam is de dichtstbijzijnde haven voor een belangrijk deel van Duitsland. Dat is een economische realiteit en dat weegt uiteindelijk het zwaarst.''

In zijn boek wees hij al op het merkwaardige feit dat er nimmer een grondige discussie is gevoerd of een spoorlijn als deze wel nodig was. Op een gegeven moment raakte de politieke en ambtelijke leiding ervan overtuigd dat die nodig was en pas daarna volgde er een lange discussie. Bij nader inzien besefte Boom dat dit niet zo gek is. ,,Het fenomeen is ook bekend uit de marketing. Mensen hebben de neiging om impulsief iets te kopen. Pas later lezen ze de folder met de bijzonderheden over het product dat ze hebben aangeschaft. Mensen doen iets en pas later bedenken ze er een rationele verklaring voor.''