Druk op milieu daalt ondanks groei economie

De aanhoudende economische groei leidt in milieukringen vaak tot bezorgde blikken. Het Centraal Bureau voor de Statistiek kwam gisteren met nieuws. Ondanks de toename van het bruto binnenlands product neemt de druk op het milieu af, zo blijkt uit de Nationale Rekeningen.

Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) heeft goed nieuws en slecht nieuws voor het milieu in Nederland.

Eerst het slechte: door een nieuwe rekenmethode komt de uitstoot van kooldioxide (CO2) van Nederland, of liever, van de totale bevolking van Nederland, hoger uit dan tot nog toe aangenomen.

Dan het goede nieuws: de druk op het milieu is ondanks de aanhoudende economische groei de laatste jaren afgenomen.

Beide conclusies staan in De Nederlandse Economie 1998, de jaarlijkse nationale rekeningen die het CBS uitgeeft. Vermesting, verzuring en afval liggen alle op een lager niveau dan in ijkjaar 1987. Verbeterde milieu-efficiency heet dat.

S. Keuning, hoofd nationale rekeningen van het CBS, noemde het gisteren ,,de ontkoppeling tussen milieudruk en economische groei'', als geen rekening wordt gehouden met de uitstoot van CO2.

Die stelling staat haaks op de algemeen aanvaarde opvattingen van de internationale economen die in de jaren zeventig de Club van Rome vormden. Hun rapport Grenzen aan de Groei stelde dat ongebreidelde economische groei ten koste gaat van het milieu.

Die redenering is sindsdien vaak betwist. Ook het CBS doet dat nu. Volgens het bureau hebben de invoering van de driewegkatalysator voor auto's, de komst van zuiniger auto's en miljardeninvesteringen door industrie en landbouw in milieuzorg geleid tot `de ontkoppeling'.

De Stichting Natuur en Milieu vindt dat het CBS wel goed moet uitleggen waar het in de statistieken om gaat. ,,Het is een ontzettend groot gevaar en een misverstand als we nu denken dat we er zijn'', zegt A. van den Biggelaar, algemeen directeur van de milieuorganisatie.

Volgens hem is het gevaar van een `herkoppeling' tussen groei en milieudruk geenszins uitgesloten. ,,Je ziet het in de industrie al gebeuren. Daar is de afgelopen jaren voor miljarden geïnvesteerd in milieubesparende maatregelen en de effecten, dat moet gezegd, mogen er wezen. De uitstoot is teruggedrongen. Maar het risico is dat er, nu de maatregelen genomen zijn, een herkoppeling plaatsvindt. De productiviteit groeit door, de milieubeschermende maatregelen helpen maar een tijdje'', aldus Van den Biggelaar.

De vermesting en de verzuring mogen dan niet meer evenredig met de economie toenemen, de uitstoot van het broeikasgas CO2 blijft stijgen, zij het minder hard. Voor het meten van die uitstoot hebben de statistici een nieuwe berekeningsmethode gekozen. Die levert aanzienlijk hogere uitkomsten op.

In het verleden becijferde het Centraal Bureau voor de Statistiek de uitstoot van CO2 ín Nederland, dus inclusief de productie van bijvoorbeeld buitenlandse luchtvaartmaatschappijen die op Schiphol vliegen. De kooldioxideproductie van Nederlandse vrachtwagens op de Italiaanse autostrada's werd juist niet in de berekening opgenomen.

De nieuwe methodiek van het CBS gaat nu uit van de door Nederlanders veroorzaakte CO2, in binnen- en buitenland. En waarom ook niet, zo redeneren de cijferaars. Economische indicatoren als het bruto binnenlands product worden immers op dezelfde manier vastgesteld. Een vergelijking tussen economie en milieu is hierdoor niet langer een vergelijking tussen appels en peren. Bovendien maakt deze methode het mogelijk de mondiale CO2-uitstoot nauwkeurig aan de diverse vervuilende landen toe te schrijven, wat bijvoorbeeld de controle weer vergemakkelijkt op de naleving van internationale milieu-afspraken zoals die in 1997 in Kyoto zijn gemaakt.

De gevolgen van die nieuwe rekenwijze pakken ongunstig uit voor Nederland. De Nederlandse transportsector, mondiaal een grote speler, produceert in het buitenland 26 miljard kilogram kooldioxide per jaar. Na aftrek van door buitenlanders in Nederland gerealiseerde uitstoot bedraagt het cijfer voor de door alle Nederlanders samen veroorzaakte hoeveelheid kooldioxide 203 miljard kilo. In de oude berekeningsmethode zou de CO2-productie op 181 miljard kilo zijn uitgekomen, 22 miljard kilo minder dus.

Vooral lucht- en scheepvaart zijn veel vervuilender dan vaak wordt aangenomen. In iets mindere mate geldt dat voor het vervoer over land. Volgens de nieuwe CBS-methode zorgt de Nederlandse luchtvaart voor 6,2 procent van de totale Nederlandse CO2-emissie. Tot nu toe stond in de becijferingen het aandeel van de luchtvaart op 0,5 procent.

    • Egbert Kalse