De mogelijkheid van een nieuw begin in N-Ierland

Katholieken en protestanten reageren voorspelbaar afwijzend op de voorstellen tot hervorming van de Noord-Ierse politie. Maar haar chef ziet in het voorstel de mogelijkheid van een nieuw begin.

Sir Ronnie Flanagan, de chef van de Noord-Ierse politiemacht, is een harde jongen – voor zichzelf. Moord en verminking zijn in Belfast nog aan de orde van de dag, maar omdat veel geweld zich afspeelt in een schemerzone tussen nationale politiek en platte criminaliteit, moet hij met zijden handschoenen opereren.

Gisteren, kort nadat Chris Patten zijn hervormingsplan voor de merendeels protestantse politie, de Royal Ulster Constibulary (RUC), had gepubliceerd, gaf Sir Ronnie een nieuw staaltje zelfdiscipline. Terwijl David Trimble, de leider van de grootste protestantse partij, het voorstel om de naam, het uniform en de insignes van de RUC te veranderen als ,,een gratuite belediging'' van tafel veegde, zei Flanagan dat zo'n naamsverandering te overwegen viel. Zeker, het zou pijn doen in zijn korps dat 302 agenten heeft verloren door IRA-geweld. Maar ,,als dat het nieuwe begin kan bewerkstelligen dat Patten voorstaat, moeten we die pijn misschien verduren'', aldus de commissaris.

Katholieken zien de RUC vooral als verlengstuk van de protestantse overheersing. Protestanten zien `hun' politie als bolwerk tegen nieuw IRA-geweld. Patten wil de nieuwe politiemacht in beide gemeenschappen verankeren, onder meer door extra katholieken te recruteren en door de organisatie `doorzichtiger' te maken. De nieuwe politie moet effectief blijven tegen terrorisme, niet van de protestantse meerderheid vervreemden en toch het ingewoekerde wantrouwen bij de katholieken zien weg te nemen. ,,De vraag is of Patten de steun verwerft die er eerder niet was, zonder datgene van zich te vervreemden wat er altijd is geweest'', zei Flanagan over de jongste poging de Noord-Ierse cirkel te kwadrateren.

De protestanten razen over de symbolische veranderingen die Patten wil. Nu is Ulster niets zonder symboliek, maar hun woede scheert voorlopig langs de kern van het plan. Dat is het voorstel om politici van alle gezindten een stem te geven in het overkoepelend bestuur van de politiemacht. Dat zet het beleid uit en toetst het op het naleven van de mensenrechten, een hoger democratisch gehalte en een grotere openheid.

Maar zo'n nieuwe politieraad kan er pas komen als de partijen er eindelijk in slagen een akkoord te sluiten over het gemengde zelfbestuur dat het Goede Vrijdag-akkoord al meer dan een jaar in het vooruitzicht stelt. De onderhandelingen daarover zijn vorige week provisorisch heropend, maar blijven vastzitten op de onwil van de IRA om te ontwapenen en de onwil van de protestanten om die eis te bevriezen tot de `Noord-Ierse regering' in functie is. De IRA ontwapent niet omdat het de RUC niet zegt te vertrouwen, wat in protestantse ogen weer een alibi is om de kneecapping-terreur ongehinderd te kunnen voortzetten. Zo lijkt de cirkel voorlopig rond te blijven. Hervorming van de politie komt er niet zonder algemeen politiek akkoord, wat er niet komt zonder hervorming van de politie.

Toch is er meer dan Trimbles roodaangelopen woede of de zeurtoon waarmee Sinn Féin gisteren zijn eis herhaalde dat de RUC moet worden opgeheven. Zo vertoonde de BBC gisteren een reportage uit Newry, waar de RUC bij één aanslag in 1985 negen agenten verloor. In dit nationalistenbastion patrouilleert de politie nog wel in kogelvrij vest maar de gepantserde Landrovers staan in de garage. Binnenkort komen er zelfs wijkagenten. Als de Flanagans de overhand houden, zijn die 302 opgeblazen RUC'ers misschien niet voor niets gestorven.