Turks Fruit

Publiek, pers en professionals werden het deze zomer over één ding eens: Turks Fruit (Paul Verhoeven, 1973), nog steeds de best bezochte Nederlandse speelfilm aller tijden (ruim 3,6 miljoen bezoekers), moet tevens worden beschouwd als de `beste Nederlandse film van de eeuw'. De ietwat euforisch getoonzette, maar daarom nog niet onzinnige uitverkiezing is het resultaat van een door het Nederlands Film Festival georganiseerde enquête waaraan volgens een woordvoerder `ruim duizend personen' hebben deelgenomen. Daaronder veel reguliere bioscoopbezoekers, zo'n 200 `professionals' (regisseurs, producenten, acteurs, cameralieden e.d.) en `slechts enkele tientallen filmcritici'. Opmerkelijk genoeg kwam Turks Fruit bij alle drie de soorten stemgerechtigden als beste uit de bus. Ook over de nummers twee en drie was men het goeddeels eens: Soldaat van Oranje (Paul Verhoeven, 1977) en Karakter (Mike van Diem, 1997).

Het is dus Turks Fruit geworden. Daar valt inderdaad veel voor te zeggen. De film is en blijft een monumentale, even lyrische als brutale ode aan de liefde, aan de seksuele revolutie, aan de hang naar persoonlijke vrijheid en aan het louterende verzet tegen burgerlijke fatsoensnormen. Turks Fruit is wel eens de meest accurate film over de Nederlandse jaren zeventig genoemd. Ook in filmindustrieel opzicht bekleedt de tweede lange film van Verhoeven (na Wat Zien Ik?) een sleutelpositie. De toen 18-jarige Monique van de Ven debuteerde erin als actrice, Nouchka van Brakel was regie-assistente, Digna Sinke montage-assistente, Anette Apon was script-girl. Achter de camera stond Jan de Bont, zijn hulpje heette Theo van de Sande. De laatste twee werken, net als Verhoeven, alweer geruime tijd in Hollywood.

In de coverstory van het Volkskrant magazine van afgelopen zaterdag noemde Verhoeven de uitverkiezing `iets lolligs', ook al was hij er tot zijn ergernis door het Nederlands Film Festival om vier uur 's nachts voor uit zijn bed gebeld. Die Verhoeven komt vast en zeker nog eens terug om hier een film te maken. Als ze bij het festival tenminste leren klokkijken.

Turks Fruit (Paul Verhoeven, 1973, Nederland). RTL4, 20.30-22.35u.