Schokeffect noodzakelijk

De Nederlandse volleyballers zijn weer terug bij af. Moet de bondscoach weg of lukt het met andere spelers?

Binnen een jaar is de Nederlandse volleybalploeg niet alleen uit de top van de wereld geduikeld, maar nu ook uit de top van Europa. Na twee nederlagen tegen de middenmoters Frankrijk en Tsjechië moet Nederland bij het EK in Oostenrijk om de troostprijzen spelen, de plaatsen vijf tot en met acht. Daarmee is een nieuw dieptepunt bereikt, want zo laag is Nederland sinds 1987 niet meer geëindigd. De laatste vijf EK's leverden telkens een plaats bij de eerste drie op.

Wanneer Nederland zich nog wil kwalificeren voor de Olympische Spelen, is na de terugkeer van spelverdeler Peter Blangé nóg een schokeffect nodig. Bondscoach Toon Gerbrands zou bijvoorbeeld kunnen worden vervangen. Hij is niet in staat gebleken om zijn spelers, die al ruim een jaar sukkelen en in deze periode slechts zesde bij het WK werden, te inspireren. Volleyballen kunnen ze allemaal wel, maar op het mentale vlak blijven ze in gebreke.

Op een enkeling na (de oudere spelers Bas van de Goor en Guido Görtzen) lijken de volleyballers geen vuur in hun lijf te hebben. Typerend was gisteravond tegen Tsjechië de houding van de vijf wisselspelers. Ze toonden weinig betrokkenheid bij hun ploeggenoten in het veld en hingen uitgeblust tegen de tribune aan. Als er een matras aan de rand van het veld had gelegen, waren ze er op gaan liggen.

De vraag is wie deze slome groep wel in beweging kan krijgen? De namen van geschikte kandidaat-opvolgers van Gerbrands liggen niet voor de hand. Bovendien zal TVN, de stichting die het topvolleybal in Nederland beheert, de bondscoach niet snel wegsturen. Sinds het vertrek van voorzitter Paul Schaling zijn doortastende bestuurders dun gezaaid. Opmerkelijk is dat in Oostenrijk geen vertegenwoordiger van TVN bij de eerste EK-wedstrijden van Nederland aanwezig was. Bestuurslid technische zaken Frits Suèr verblijft in Frankrijk.

Suèr, die nauw betrokken was bij het befaamde Bankrasmodel van Arie Selinger dat aan de basis stond van de grote successen, heeft al eens gezegd dat de afgelopen jaren veel te weinig aan de opleiding is gedaan. Daarom is Bert Goedkoop aangesteld als technisch coördinator van de jeugdselecties. De oud-international moet een nieuwe topploeg proberen op te leiden.

Goedkoop zal waarschijnlijk niet worden opgeofferd om Gerbrands, die een contract heeft tot en met 2000, voor een jaartje op te volgen. Voor TVN is de toekomst belangrijker dan het heden. Het is duidelijk dat het Nederlandse volleybal na volgend jaar, wanneer Blangé als laatste speler van de gouden generatie definitief afscheid heeft genomen, stappen terug zal moeten doen. Goede opvolgers zijn er nauwelijks.

Als afsluiting van de prachtige reeks van successen in de afgelopen tien jaar, met als hoogtepunt de olympische titel in 1996, willen de volleyballers volgend jaar in Sydney nog één keer een medaille winnen. Maar het is zelfs na de recente teleurstellende resultaten uiterst onzeker of Nederland zijn titel zal mogen verdedigen. Blangé stelde gisteren terecht vast dat de ploeg in de huidige vorm ook niets te zoeken heeft op de Olympische Spelen. De teruggekeerde veteraan, die zichzelf evenmin spaarde, zei geschrokken te zijn van het ,,bagger-niveau'' van de Nederlandse ploeg.

Vijf van de zes basisspelers die twee jaar geleden in Eindhoven de Europese titel wonnen, zijn er tijdens dit EK nog steeds bij. Toch zijn de resultaten totaal anders dan in 1997, toen in zeven wedstrijden slechts één set werd verloren. Dat was het eerste grote toernooi van coach Gerbrands. Daarna werd het rally-pointsysteem ingevoerd. Elke gewonnen rally betekent een punt. Dat spel ligt Nederland niet zo goed, omdat de sets veel korter duren en vanaf het begin agressie en scoringsdrift worden verlangd. Andere teams zijn daar beter in. Blangé wil van dat excuus niets weten. ,,Het blijft verdomme wel volleybal.''

De spelverdeler is na het échec van de afgelopen dagen niet van plan de handdoek in de ring te gooien. Hij hoopt nu op de terugkeer van zijn oude maten Henk-Jan Held en Olof van der Meulen. Zij zouden voor kwaliteit en vuur kunnen zorgen. Tot nu toe hebben de twee olympische kampioenen afwijzend op een rentree gereageerd. Toch beloofde Gerbrands gisteravond nogmaals bij deze spelers aan te kloppen. Hun aanwezigheid zou zijn redding kunnen betekenen.

Misschien helpt het als Blangé zich er mee gaat bemoeien. Ook aanvoerder Van de Goor ziet meer heil in de terugkeer van Held en Van der Meulen als `aanjagers', dan in de vervanging van Gerbrands. ,,De spelers moeten het zelf doen'', meent Van de Goor. ,,Was Joop Alberda (coach van de olympisch kampioen, red) dan zo'n inspirerende coach?''

Het valt te betwijfelen of Nederland met deze bondscoach en met de huidige selectie, nog iets bereikt. Gerbrands deed gisteravond alle moeite niet bezorgd over te komen. Hij zei mans genoeg te zijn om de mentale problemen van zijn team zelf op te lossen. Hulp van buitenaf, bijvoorbeeld van een psycholoog, wil hij niet.