Romario scoort voor belegerde president

De populariteit van de Braziliaanse president Cardoso is op een historisch dieptepunt. Latijns Amerika wil helden, geen technocraten. Hoe vaak Romario ook scoort.

Een vlottere stropdas, op de foto met voetbalhelden, een compleet gerestylde reclamecampagne voor zijn regeringsprogramma. Wanhopig probeert de Braziliaanse president Fernando Henrique Cardoso - kortweg FHC - tegen de stroom van zijn immer dalende populariteit in te trappelen. Maar wat zijn raadgevers ook verzinnen, de binnenlandse applausmeter voor FHC wil maar niet omhoog.

Twee weken terug stond hij op een historisch dieptepunt. Slechts 12 procent van de bevolking staat achter de man die een jaar geleden nog met een overweldigende meerderheid voor een tweede termijn werd gekozen. De populariteit van FHC ligt nu zelf lager dan die van de beruchte playboy-president Fernando Collor in zijn zwartste dagen.

Ook president Cardoso heeft nu te kampen met groeiend straatverzet. Deze week werd in 1.500 Braziliaanse steden gedemonstreerd tegen de economische politiek van de president. `De schreeuw van de uitgeslotenen' heetten de demonstraties die georganiseerd waren door de Braziliaanse kerken en de Beweging van landloze boeren (MST). De roep van de demonstranten om werkgelegenheid en een eerlijke sociale verdeling komt nog geen twee weken na de door FHC gevreesde `mars van de honderdduizend' op hoofdstad Brasilia. Het lukte de vakbonden en de linkse oppositie met bussen honderdduizend mensen naar de afgelegen hoofdstad in de woestijn te slepen. ,,Weg met FHC'' was de belangrijkste leus die tussen de futuristische bouwsels opklonk.

Anders dan bij president Collor wordt het aftreden van president Cardoso niet geëist omdat hij corrupt zou zijn. Integendeel. Vriend en vijand bewondert de ingetogen soberheid van deze professor-president. De woede van vandaag gaat over de economische misère, de groeiende kloof tussen arm en rijk, de stijgende werkloosheid, de toenemende armoede.

,,Er is sprake van een diepe sociale crisis'', zegt de Braziliaanse commentator Tereza Cruvinel. In januari vond er een speculatieve aanval plaats op de Braziliaanse munt. De economische recessie die daarvan het gevolg is, komt hard aan bij de bevolking. En hoe de president ook zijn best doet om met rationele betogen de harde maatregelen van zijn regering te verdedigen, voor de bevolking is de deur dichtgeslagen.

,,Het geduld is op'', zegt Cruvinel. Het is een woede tegen de gevolgen het neo-liberale economische model dat de afgelopen tien jaar op het hele continent is doorgevoerd. Cruvinel wijst op Colombia, waar vorige week een algemene staking uitbrak. Één van de eisen is het opschorten van de buitenlandse schuldbetalingen en het verbreken van de banden met het IMF. En op Venezuela, in de ban van zijn messianistische president Hugo Chavez, die er een vreedzame maar niet al te democratische `revolutie der armen' doorvoert.

,,Het opmerkelijke is dat niet traditioneel links, maar het populisme op dit moment als alternatief in Latijns-Amerika komt bovendrijven'', zegt Cruvinel. De armen zoeken een ,,sterke leider die voor ons opkomt''. Een man massa's in beweging krijgt en als held vereerd kan worden.

Als iemand niet aan deze beschrijving voldoet, is het wel president Cardoso. ,,Ik erken dat er een groeiend gevoel van onbehagen met de regering kan ontstaan'', zei de president op vorige week, toen hij het ontslag van zijn minister van Economische Ontwikkeling aankondigde. De minister een intieme vriend van Cardoso - had de conservatieve lijn van de minister van Economische Zaken Pedro Malán bekritiseerd. ,,Het is nodig dat men meer durft, meer riskeert'', had de minister ontwikkeling Clóvis Carvalho gezegd over het onvermogen van de regering om banen te creeëren. ,,Een overmaat aan voorzichtigheid is een ander woord voor lafheid.'' Waarop Cardoso weer niet anders kon dan de minister Carvalho ontslaan.

En dan, middenin de grootste vertrouwenscrisis in zes jaar, is daar de op één na beroemdste voetballer van Brazilië. Nadat hij afgelopen zaterdag het doelpunt van zijn club Flamengo had gescoord, trok Romario zijn voetbalshirt op. Daaronder verscheen een wit T-shirt met de tekst: `FHC, ik en vele anderen zijn met je.' Na zijn volgende doelpunt herhaalde de wereldberoemde midvoor die actie. Dit keer luidde de tekst: `FHC, we blijven je vertrouwen'.

Van zijn club kreeg Romario op zijn kop omdat hij de statuten schond door politieke propaganda te bedrijven. ,,Ik doe nu eenmaal altijd dingen waar ruzie van komt'', luidde het antwoord van Romario. ,,Ik ben een fan van FHC'' Prsident Cardoso reageerde verbijsterd op de onverwachte liefdesverklaring.

Romario communiceert graag per T-shirt. Een `nee' tegen de oorlog in Kosvo, een `ja' voor de ontwapening van drugsbendes, een eerbetoon aan de Braziliaanse autocoureur Senna. De internationale voetbalbond FIFA zal waarschijnlijk besluiten dat Romario nooit meer per T-shirt zijn goede bedoelingen mag tonen. Maar intussen heeft deze volksheld wel het imago van een kwijnende president opgekrikt.