`Ik zie films als een album met foto's van je vader en je broer'

De Amerikaanse regisseur Harmony Korine heeft in Venetië zijn tweede speelfilm gepresenteerd. Elke acteur droeg een camera op zijn lichaam. ,,Voor mij is het net zo belangrijk een shot van iemands voeten te hebben als een close-up van zijn gezicht.''

,,In elk tijdperk leven maar twee of drie goede regisseurs'', meent de jonge Amerikaanse regisseur Harmony Korine, die in Venetië zijn tweede speelfilm, julien donkey-boy presenteert. Hij noemt Ozu, Dreyer en Bresson en verzucht: ,,Sinds Griffith is er zo weinig vooruitgang geboekt in de filmkunst.''

Julien donkey-boy wil anders zijn, en is anders. Het is de eerste Amerikaanse film die is gemaakt volgens de regels van Dogme, het Deense manifest dat eerder al Lars von Triers The Idiots en Thomas Vinterbergs Festen opleverde. ,,Dogme is een reddingsactie'', zegt Korine (25) tegen vier journalisten op het terras van Hotel Des Bains. De jonge regisseur vond het een uitdaging om zich aan de strenge regels van de beweging te houden, die onder meer het gebruik van handheld camera's voorschrijft en het achteraf toevoegen van geluid verbiedt. Werken volgens de regels van Dogme vond Korine zuiverend. ,,Het is een manier om jezelf te verlossen. Geen filters, geen trucage, geen leugens. Alle Dogme films zijn anders, maar ze zijn wel allemaal uit op de waarheid.'' Voor de opnames van de scènes gebruikte Korine meer dan dertig camera's, volgens de regisseur een record. ,,Ik had allerlei soorten camera's, digitaal, spy camera's, infrarood, night vision. Alle acteurs hadden een camera op hun lichaam. Ik heb zelfs een camera in een bril laten zetten. Het opnemen van een scène werd zo een soort puzzel. Maar voor mij is het nu eenmaal net zo belangrijk een shot van iemands voeten te hebben als een close-up van zijn gezicht.''

Op een in Venetië uitgedeeld A-viertje somt Korine de punten op waarop hij de regels van Dogme heeft overtreden. Chloe Sevigny was bijvoorbeeld niet zwanger, haar dikke buik is een stuk schuimrubber, dat gelukkig wel op de set aanwezig was. Julien donkey-boy werd opgenomen in het huis van Korines grootmoeder in New York, waar Korine woonde toen hij het scenario voor Larry Clarks film Kids schreef. Inspiratie voor de film was zijn schizofrene oom Eddie. Een aantal niet met Dogme verenigbaar lijkende effecten, zoals stilgezette of over elkaar heen afgedrukte beelden, kon Korine toch toepassen dankzij de geavanceerde digitale camera's die zulke trucs al tijdens de opnames mogelijk maken. De vraag rijst wat dan nog het verschil is met tijdens de montage aangebrachte effecten.

Julien donkey-boy, met hoofdrollen voor diverse acteurs als Ewan Bremmer (Trainspotting), Korine's vriendin Chloe Sevigny, de Duitse regisseur Werner Herzog en Korine's oma Joyce, is net zo controversieel en gefragmenteerd als Korine's eersteling Gummo. Het was Herzog, regisseur van Korine's lievelingsfilm Stroszek, die de regisseur uit het dal haalde waarin hij na de in Amerika heftige kritiek op Gummo belandde. ,,Ik heb nooit naar roem verlangd. Het heeft mijn anonimiteit vernietigd. Na het maken van Gummo werd ik zelfdestructief. Soms wilde ik alleen nog maar dood. Werner Herzog heeft me toen geholpen. Hij zei dat ik een man moest zijn. Volgens Herzog, die me op een dag zomaar opbelde, was het mijn taak door te gaan met filmen. Ik had de fakkel overgenomen.''

In julien donkey-boy speelt Herzog de tirannieke vader van drie vreemde kinderen. De zonder regulier scenario opgenomen film bestaat uit losse scènes, waarin de schizofrene Julien (Bremmer) een kind vermoordt, een man zonder armen kaart speelt, en Pearl (Sevigny) in een tweedehandswinkel rompertjes voor haar baby koopt. Tedere en sadistische taferelen wisselen elkaar af. ,,Ik vind plot een gedateerd middel'', zegt Korine. ,,Je herinnert je films niet om hun plot, maar om afzonderlijke scènes en beelden. Ik zie mijn films als een fotoalbum, waarin foto's zitten van je vader bij de Grand Canyon, je broer tijdens zijn bar mitzvah, jezelf in de keuken. In mijn films is elke scène zo'n foto, die tot leven komt.''

Julien donkey-boy bevat minder indringende beelden dan Korine's debuut Gummo. De film wekt wel bewondering om Korine's lef, maar beneemt je de adem niet. Toch valt er wel veel te genieten in de onscherpe, korrelige en donkere opnames. De waterdruppels die uit de tuinslang komen waarmee Herzog zijn zoon besproeit zien eruit als sneeuwvlokken, de haren van Chloe Sevigny worden net zo goud als het korenveld waar ze doorheen loopt.

Het is jammer dat een film als julien donkey-boy in Venetië nog steeds niet voor een prijs in aanmerking komt. Vergeleken bij het werk van Korine doet een wel in de competitie draaiende film als The Cider House Rules, Lasse Halströms verfilming van de roman van John Irving, hopeloos belegen aan. Korine's volgende film belooft van tevoren al voor opwinding te zullen zorgen. De regisseur beschrijft zijn nieuwe project als een kruising tussen een snuff movie en het werk van Buster Keaton. Korine gaat de straat op en provoceert voorbijgangers tot een gevecht. Een videocamera legt alles vast. ,,Het wordt een van de walgelijkste dingen die je ooit gezien hebt.''