Galerie presenteert nieuwe generatie met eigen kijk

Adriaan van der Have is een geval apart in galerieland. Hij viert het 15-jarig bestaan van zijn Amsterdamse Torch Gallery met een expositie van zijn nieuwste jonge talenten: `De trendwatch van Ome Torch.'

Als je in Nederland als galerie vijftien jaar bestaat, vindt Adriaan van der Have (1958) van Torch Gallery, dan is dat een gedenkwaardige zaak. Bovendien moest hij iets kwijt over zijn nieuwste jonge talenten Margi Geerlinks, Anuschka Blommers en Niels Schumm. Dus heet zijn nieuwste expositie jubileumtentoonstelling. ,,De trendwatch van ome Torch,'' grijnst hij, ,,een hele nieuwe generatie met een eigen kijk. Let maar op jongens.''

Van der Have, vertegenwoordiger van successen als Inez van Lamsweerde, Viktor & Rolf, Teun Hocks en Anton Corbijn, is een geval apart in galerieland Nederland. Voor een expositie vol hommages aan Elvis draait hij zijn hand niet om; hij mag graag balanceren op het randje van de kitsch. Gekleed in shirts met woeste prints verkondigt hij luidruchtig zijn mening over `al die mongolen waar geen land mee te bezeilen is'. Vooral het tentoonstellings- en aankoopbeleid van de Nederlandse musea is een onuitputtelijk onderwerp. Over de stommiteit van het Stedelijk Museum om te verzuimen het mooiste werk van Van Lamsweerde voor een prikje te krijgen via de gemeenteaankopen van drie jaar terug, is hij nog steeds niet heen: `onvergeeflijk'.

`Adriaan' is niet bepaald het prototype van de keurig-beschaafde galeriehouder. Eerder het vleesgeworden cliché van de reus die flink blaft, maar niet bijt en een klein, warm hartje heeft, vooral voor de kunstenaars die hij bewondert. ,,Ik ben absoluut over the top,'' zegt hij trots. Dat is wel eens slikken, vinden zijn kunstenaars, vooral als hij moet dealen met chique buitenlandse verzamelaars; Van der Have is niet altijd even tactisch. Maar hij stond wel als een van de eerste Nederlandse galeries op de belangrijkste kunstbeurzen in Keulen en Basel en heeft beroemdheden als de Britse broertjes Chapman, Tracy Moffatt en Judy Fox in zijn `stal'. Daarbij `gaat' Adriaan voor zijn kunstenaars. Voor een galeriehouder is hij opvallend trouw en hij zal nooit iemand vertegenwoordigen van wie hij het werk niet fantastisch vindt.

Begonnen als lijstenmaker voor fotografen, kon Van der Have `het niet aanzien dat zulke goede kunstenaars zo weinig tentoonstellingen hadden' en presenteerde hij het zelf maar. ,,Dat ging eigenlijk meteen goed,'' vertelt hij in zijn galerie aan de Amsterdamse Lauriergracht. ,,In '84 was de geënsceneerde fotografie in Amerika net in opkomst. Alan David Tu, de kunstenaar met wie ik opende, werd een van de kroonprinsen van Saatchi en voor Hocks, Tas en Tjarda Sixma was vrijwel meteen belangstelling in het buitenland.'' Als de bladen er niet over schreven, dan ging Van der Have gewoon even langs: ,,het is fantastisch, man, je moet niet zeuren. Je moet het gewoon doen!''

De expositie `Fotografia Buffa' met Hocks, Tas, Sixma en Henk Elenga in het Groninger Museum in 1986 was een instant succes. Het beklonk de band met voormalig directeur Frans Haks en het museum, waar Van der Have nog steeds veel mee werkt doordat het een aantal van `zijn' kunstenaars binnenhaalde zoals Van Lamsweerde, Viktor & Rolf en anderen die zich behalve in de kunst in de mode- en reclamewereld begeven. Ook Van der Have's nieuwe duo Blommers & Schumm is modefotograaf, al heeft hun werk juist helemaal niets exuberants. Het is supperrealistisch als een Hollands renaissanceschilderij, op het surreële af, maar wel sober en opgenomen in de duinen of in een buitenwijk. Ook dit is een instant succes: van alle toonaangevende buitenlandse bladen krijgen de twee opdrachten. Margi Geerlinks, met haar foto's van kinderlijfjes die door volwassenen gebreid of genaaid worden, is een nieuwe ontdekking. ,,Een logisch vervolg op van Lamsweerde,'' zegt Van der Have, ,,het ziet er heel gewoon uit. Voor hen is manipulatie vanzelfsprekend geworden.'' Waarom het zo goed is, kan hij wel uitleggen, maar geloof hem nou maar gewoon.

Torch zet voor 95 procent in het buitenland om. Helaas, want het liefst zou Van der Have meer in Nederland verkopen. Uit missiedrang, maar inmiddels ook om andere redenen. Een retrospectief als dat van Hocks in de Beyerd in Breda, is een ramp om te regelen: vrijwel alles komt uit het buitenland. Zijn grootste wens is daarom dat een aantal van zijn kunstenaars in publieke collecties wordt opgenomen. ,,Corbijn, Hocks, Van Lamsweerde, dat zijn evergreens die met kop en schouders uitsteken boven de Niek Kempsen, de Mariens Schouten en Marc Mulders die men in Nederland koopt. En hun werk wordt elk jaar zeldzamer. Nog even en er is niet meer aan te komen.''

Torch 15 years, Margi Geerlinks en Anuschka Blommers & Niels Schumm, t/m 2/10. Torch gallery, Lauriergracht 94, Amsterdam, do-za 14-18u en op afspraak. Tel. (020) 6260284. Twee catalogi van de kunstenaars kosten elk fl. 20.