Koppen oorzaak van veel trauma's

Niet alleen profvoetballers, ook amateurs riskeren neuropsychologische schade door kopballen of harde botsingen tegen het hoofd of de elleboog van een tegenstander.

Twee trainingen per week en een wedstrijd in het weekend zijn al voldoende om de kans op traumatisch hersenletsel te verhogen. Dat uit zich in vergeetachtigheid en een minder goed vermogen om te plannen.

,,Vooral een hersenschudding waarbij de speler even bewusteloos is geweest, is schadelijk'', zegt onderzoeker E. Matser, neuropsycholoog aan het St. Anna Ziekenhuis in Geldrop.

De resultaten van zijn onderzoek verschijnen vandaag in het Journal of the American Medical Association (JAMA). ,,Hoe vaker een hersenschudding, hoe slechter de resultaten.'' Zo'n hersenschudding komt nogal eens voor: 27 procent van de spelers maakte er tijdens zijn voetbalcarrière één door, 23 procent twee tot vijf. Matser: ,,Maar milde letsels geven klachten, als een speler klap na klap oploopt. Het werkt cumulatief.''

Matsers vergeleek tussen september 1997 en mei 1998 een groep van 27 Nederlandse amateurs met vergelijkbare groepen middellange-afstandlopers en -zwemmers. Er werd rekening gehouden met omstandigheden die de cognitieve vaardigheden kunnen beïnvloeden, zoals opleiding, doorgemaakte narcoses en hersenschuddingen, en alcohol- en druggebruik. De voetballers hadden een drie keer zo hoge kans op moeilijkheden met plannen (39 procent tegen 13 procent), en een bijna viermaal zo grote kans op geheugenstoornissen (27 procent tegen 7 procent).

Ze bleken meer alcohol te gebruiken dan de atleten, maar na een statistische aanpassing bleek dat de slechtere cognitieve prestaties niet daaraan te wijten waren.

Al eerder toonde hij hersenschade aan bij profboksers en profvoetballers. ,,De KNVB heeft een miljoen leden, bij de FIFA staan tweehonderd miljoen mensen geregistreerd. Het gaat dus om een aanzienlijk volksgezondheidsprobleem.''

De gevolgen van het hersenletsel blijven lang merkbaar. Of ze ooit weer verdwijnen, is niet onderzocht, evenmin als de gevolgen van voetbal voor kinderen. ,,Uit de literatuur is bekend dat kinderen bij hersenletsel anders reageren dan volwassenen'', weet Matser. ,,Aanvankelijk lijkt er niets aan de hand, maar later komen ze in de problemen. Dan blijken ze moeilijker nieuwe vaardigheden aan te leren. Of dat ook voor voetballende kinderen geldt, moeten we nog onderzoeken.''

Een speler zou van het veld moeten gaan wanneer hij hoofdpijn heeft, sterretjes ziet, zich licht in het hoofd voelt of niet lekker is, vindt Matser. Zelfs bij heel milde verschijnselen. Hij zou pas weer mogen spelen als hij een week symptoomvrij is.

    • Mariël Croon