Ik kan verbinden

Een wond bij iemand verbinden is een dankbaar karweitje. Als je er aardigheid in hebt tenminste. Niet iedereen heeft dat. Moeders die in paniek de wond met pleisters wegplakken en hun kind naar de huisarts sleuren zijn er legio. En ook veel mannen rijden hun zoontje liever naar het ziekenhuis dan dat zij een blik op zijn bloedende knie werpen.

Het eerste waar het bij een bloedende wond om gaat is het slachtoffer op zijn gemak stellen. De meeste wonden stellen niet zoveel voor, maar bij het zien van bloed zijn veel slachtoffers tijdelijk buiten zinnen. Het is dan prettig als iemand ze op een stoel zet en kijkt wat er aan de hand is. Algemene regel is: hoe stiller de patiënt, hoe ernstiger de wond.

Er zijn wonden waar beslist een dokter aan te pas moet komen. Diepe wonden die organen raken bijvoorbeeld. Of vuile wonden met gevaar van tetanus. Is de wond echt ernstig, doe er een compres op en breng het slachtoffer met de auto naar een EHBO-post in een ziekenhuis. Als je denkt dat het slachtoffer wel eens flauw kan vallen, neem dan iemand mee in de auto.

Maar de meeste wonden zijn helemaal zo ernstig niet. Een geschaafde knie of een flinke snee in een vinger kun je zelf prima verbinden. Nodig is alleen een goede verbanddoos. Zorg ervoor dat je ruim in het verband en de gaasjes zit. Niet-prikkende jodium, wondpoeder om te ontsmetten, een goede schaar met tenminste één stompe punt horen er ook in te zitten. En hechtpleister om te plakken – behalve leukoplast zijn er tegenwoordig ook goede plastic tapes.

Het beste is die verbanddoos alleen voor verbinden te houden. Neem een aparte doos voor aspirine, norit, tijgerbalsem, azaron en andere geneesmiddeltjes waar het hele gezin geregeld in graait. Verband moet schoon blijven. Bovendien verdwijnt die schaar dan niet spoorloos.

Meldt zich een slachtoffer, negeer dan de bloedvlekken op het tapijt - die komen later wel. Zet het slachtoffer aan tafel en neem zelf ook een stoel. Bekijk de wond aandachtig en zeg de magische woorden: ,,Laat eens kijken: kun je je vinger / hand / arm / teen / voet / been nog bewegen? Nou, gelukkig, het valt mee, alleen een beetje bloed.'

In schaafwonden zitten vaak zandkorrels of ander vuil. Leg een handdoek op tafel en was de wond met een washandje en een kommetje water. Bij een snijwond is het belangrijk om te weten of het mes, blik of prikkeldraad vies was. Is er rommel diep in de wond terecht gekomen, bijvoorbeeld roest, spoel dat er zoveel mogelijk uit. Droogdeppen met een steriel gaasje. Laat de wond rustig bloeden - dat wast de wond in ieder geval een beetje schoon. In een diepe wond geen jodium gebruiken, maar wondpoeder. Druk de randen van de wond tegen elkaar en kijk of ze goed 'passen'. (Als dat niet zo is, verbind dan provisorisch en ga naar een dokter. Die kan mogelijk voorkomen dat een litteken ontstaat.) Een kleine snijwond kan wel met een pleister afgedaan worden, maar bij grotere wonden komt er verband aan te pas.

Is de wond een schaafwond, dan kan er juist wel beter met jodium ontsmet worden. Als het bloeden stopt, stel het verbinden dan nog even uit. Het mooiste is een schaafwond `droog' te verbinden. Of beter nog: helemaal niet te verbinden. Verband dat één geheel wordt met de korst zorgt alleen maar voor problemen. Moet er toch wat op, vermijd dan bij wat schaafwonden het gebruik van pleisters. Als de pleister er later af moet, trek je vaak de hele wond open.

Bij grotere schaafwonden begint het verband met een steriel gaasje. Het moet de wond ruim bedekken, maar ook niet te ruim. Laat het slachtoffer het gaasje zelf vasthouden, terwijl je naar het overige verband zoekt en prijs de wond: ,,Een mooie wond! Een echte klassieke schaafwond waar we een mooi verband om gaan aanleggen. Vind jij jodium ook zo lekker ruiken?'

Nu wordt er een verbandje gelegd. Een mooi verbandje draaien is een kunst die je alleen in de praktijk leert. Doel is dat het verband goed blijft zitten, zeker een dag of twee. Gebruik altijd veel verband - niet alleen om de wond te bedekken, maar ook om het verband op zijn plaats te houden. Wie bijvoorbeeld een wond in zijn duim heeft, moet ook een paar slagen om zijn pols hebben.

Ververs het verband om de paar dagen. Trek de wond niet open, maar knip het vastgeplakte gaas zoveel mogelijk weg. Als de wond ontstoken is - onmiddellijk naar de dokter. Maar meestal gaat alles goed. Alweer een tevreden patiënt.