Hema blijft zorgenkindje

Brillen, damesmode, lingerie of bouwmaterialen verkopen is lucratiever dan alles-in-één warenhuizen openhouden. Bij Vendex KBB maken de ketens van speciaalzaken veel meer winst dan de Bijenkorf, V&D en de Hema.

,,Als je meer dan 25 bedrijven hebt, dan zitten er altijd wel een paar bij die het wat minder goed doen'', bagatelliseert bestuursvoorzitter J. Hessels van Vendex KBB de tegenvallende resultaten van winkelketens als Kreymborg, Amici en de Hema. Hessels kan zich die laconieke houding veroorloven. De gisteren gepubliceerde eerste halfjaarcijfers van het begin dit jaar gevormde detailhandelsconcern laten klinkende resultaten zien. Zo boekte Vendex KBB een 54 procent hoger bedrijfsresultaat (149 miljoen gulden) en een winststijging van 83 procent (95 miljoen, waarvan 35 miljoen uit de verkoop van onroerend goed). De omzet steeg 4,7 procent tot 4,5 miljard gulden.

Achter de fraaie cijfers gaat een tweespalt schuil tussen de warenhuizen en de speciaalzaken, de twee kerngroepen van het concern. Terwijl beide onderdelen goed zijn voor ongeveer de helft van de omzet, boeken de speciaalzaken (zoals Dixons, Kijkshop, Praxis, Scapino, M&S Mode en Hans Anders) aanmerkelijk betere resultaten dan de warenhuizen.

De Hema is het grootste zorgenkind. Was 1998 al ,,een uiterst belabberd jaar'' voor de Hema, anno nu presteert het warenhuis nog altijd onder de maat. Zo is Hessels niet tevreden over de omzet, die in de eerste helft van dit jaar bijna een procent is gedaald. Met twee miljard gulden op jaarbasis is de Hema weliswaar goed voor een vijfde van de totale omzet van Vendex KBB, maar mede door de Hema blijft het rendement van de warenhuizen steken op een magere 1,2 procent. Ter vergelijking: de speciaalzaken zitten op 5,6 procent.

De Hema worstelt onder meer met logistieke problemen – de juiste goederen zijn niet altijd op het juiste moment op de juiste plaats – en een aantal onrendabele vestigingen, met name in België. Daarnaast is de verkoop van voedingsmiddelen ingezakt sinds de supermarkten langer open blijven. ,,De tijd dat moeder de vrouw of vader de man na het werk nog gauw even voor wat boodschappen naar de Hema ging is voorbij'', zegt bestuurslid P. Hamming van Vendex KBB. ,,Die gaat nu naar de supermarkt.''

Zelf ook tot acht uur 's avonds openblijven, net als de supermarkten, ziet Hamming niet zitten. Dat is volgens hem niet rendabel: ,,We moeten ook nog geld blijven verdienen.'' Vendex KBB zoekt de oplossing liever in logistieke verbeteringen. Zo wordt een tiental plaatselijke bakkerijen samengevoegd tot één grote bakkerij die de gebaksafdelingen van alle Hema's gaat bevoorraden.

Om in België uit de rode cijfers te komen zijn de meest verliesgevende Hema-vestigingen inmiddels gesloten. Het afgelopen halfjaar zijn met succeskostenbesparingen doorgevoerd. De winstmarge is weer op peil, zegt Hessels.

Met de Bijenkorf gaat het iets beter, maar nog niet naar tevredenheid van Hessels. Omzet en resultaat zijn licht gestegen, maar vooral het filiaal in Den Haag en de nieuwe vestiging in Amstelveen presteren nog onder de maat. In Den Haag komt dat door wegwerkzaamheden – ,,dat geduvel met die tunnel'' – en in Amstelveen is het nieuwe stadscentrum nog volop in aanbouw.

Van de warenhuizen heeft alleen V&D het afgelopen halfjaar uitstekend gedraaid. Per saldo gaat het daardoor beter met de warenhuizen dan een jaar geleden. Het bedrijfsresultaat, in de eerste helft van het seizoen 1998/1999 nog nihil, is gegroeid tot 25 miljoen.

Hessels voorspelt dat die groei de komende jaren krachtig doorzet. Zo verwacht hij nog veel synergievoordelen uit de fusie van Vendex en KBB. ,,V&D is bijvoorbeeld erg succesvol in de horeca, dat kunnen we ook elders toepassen.'' De Bijenkorf op zijn beurt heeft, in detaillistenjargon, een hogere `goederendichtheid' in de winkel en behaalt bijgevolg meer omzet per vierkante meter. Daar kan V&D dan weer van leren. Bij elkaar moet de synergie 75 miljoen gulden per jaar op gaan leveren, rekent Hessels voor. In de eerste helft van dit jaar is daarvan overigens pas 5 miljoen gerealiseerd.

Motor achter de goede resultaten van Vendex KBB zijn de speciaalzaken. Die boekten een bedrijfsresultaat van 133 miljoen gulden, een groei van 28 procent. De omzet groeide ruim tweeëneenhalf keer zo hard als die van de warenhuizen. Tegenvallers waren er bij Kreymborg (,,een bescheiden verlies, dat komt later dit jaar wel weer goed'') en Amici (,,een groot probleem''), terwijl America Today door een verbod op parallelimport goedkope Levi's spijkerbroeken uit het assortiment heeft moeten halen. Dixons (consumentenelectronica) en Perry Sport deden het daarentegen uitzonderlijk goed. Ook opticien Hans Anders, juwelier Siebel en bouwmarkten Praxis en Formido boekten fraaie resultaten.

In de loop van het jaar opent Vendex KBB de eerste filialen van een nieuwe winkelketen: Dixtone. Binnen drie jaar moet deze `communicatiewinkel', die onder meer mobiele telefoons gaat verkopen, honderd vestigingen hebben. Vendex KBB werkt in de Dixtone-winkels samen met telefoonaanbieder Dutchtone. Het concern heeft goede ervaringen met samenwerken met mobiele aanbieders. De verkoop van een belang in Libertel leverde Vendex vorig jaar 120 miljoen gulden boekwinst op. Hamming: ,,Die samenwerking met Dutchtone kan voor ons dus best interessant uitpakken.''