Griekse aardbeving is mini-versie van Turkse

De aardbeving in Griekenland is in alle opzichten een kleine versie van die in Turkije, vorige maand. Maar niemand in Griekenland had dit verwacht. Zelfs seismologen zijn verrast.

Na de aardbeving in Turkije van vorige maand, was het de Griekse EKAP (Griekse hulpdienst bij catastrofen) die zich het eerst in Instanbul meldde. En de eerste hulpploeg die vanmorgen vroeg op het Atheense vliegveld aankwam, was de Turkse (ook Franse, Zwitserse en Tsjechische hulpdiensten zijn inmiddels aangekomen). De Turken in rode overalls togen meteen aan het werk op het uitgestrekte terrein van de Rekomex plasticfabriek die geheel is verwoest en die met ruim twintig bedolvenen het centrum van het rampgebied vormt.

In de nacht en vroege ochtend zijn hier zes levenden en vier doden geborgen. Tegen het middaguur kwam er hoop dat er nog drie overlevenden zijn. Men heeft gewerkt met een `palmograaf', een toestel dat hartslag, ademhaling en lichaamswarmte van slachtoffers opvangt. De fabriek, die zich tot twee verdiepingen onder de grond uitstrekte, was door de aardbeving van 1981 ook al getroffen, maar na een brand van twee jaar geleden heropgebouwd.

De ramp die gistermiddag de noordelijke voorsteden van Athene trof is in allerlei opzichten een `mini-Turkse'. Maar als men drie nullen van die in het nabuurland aftrekt, blijft toch nog een kolossale catastrofe over. Zij zou nog ernstiger zijn geweest als zij niet bij dag maar, zoals in Turkije, bij nacht zou hebben toegeslagen en de mensen in hun slaap zou hebben verrast. Op 36 instortingsplaatsen werd de hele nacht doorgewerkt op dezelfde manier als in Turkije: met de handen, met emmers en ander primitief materiaal om de eerste brokken cement en andere rommel weg te krijgen, onder generatoren die met petroleum werden gevoed.

De EKAP-mannen met hun opgeleide honden, praktisch getraind in Turkije en daarna nog eens een week lang in speciale oefeningen in Griekenland, maakten een bijna geroutineerde indruk. In snel tempo wisten zij op de verschillende locaties zowat twintig mensen, ook heel wat kinderen, levend naar buiten te krijgen – net als in Turkije weerklonk bij elke geslaagde actie applaus. Zij zijn de nieuwe Griekse helden – met letterlijke doodsverachting kropen ze naarbinnen, terwijl de naschokken van drie tot vijf op de schaal van Richter elkaar elk half uur opvolgden. Die schokken hadden op de meeste anderen wel een verlammend effect, maar de EKAP-mannen deden of zij ze niet voelden. ,,In Turkije was het erger'', zei er een.

Seismologen noemden de naschokken `een gunstig verschijnsel' en achtten de kans op een tweede schok van 5,9 op de schaal van Richter miniem.

Een EKAP-man sprak urenlang in op een jongen van elf, terwijl diens benen heel voorzichtig werden bevrijd van brokken cement – de kussens op de canapé waarop hij zat werden zijn redding. Hij kwam er tenslotte zonder noemenswaardig letsel uit. Een vrouw van 32, gered door een stuttende ijskast, was ook urenlang in mondeling contact met haar redders, maar raakte buiten bewustzijn vlak voordat ze naar buiten kon worden gehaald.

De aardbeving liet zich het eerste uur tamelijk onschuldig aanzien, doordat het centrum van de stad nauwelijks was getroffen. De burgemeester, die bestuurlijk alleen dit centrum onder zich heeft, was wat voorbarig toen hij zei: ,,De stad Athene heeft het gehouden.''

De Atheners zijn beduusd van deze aardbeving waar noch zij, noch de seismologen en geologen op hadden gerekend. De laatste aardbeving hier vond plaats in 1981, zij bedroeg 6,5 op de schaal van Richter, maar kwam van veel verder westwaarts. Die van gisteren had haar centrum in een klein breukveld bij het Parnesgebergte, twintig kilometer naar het noorden. Dit had sinds 1704 geen problemen veroorzaakt. Alle seismologen kwamen bevestigen dat de aardbeving niet in direct verband kon staan met de Turkse. In aansluiting op deze werd eerder een beving bij de oostelijke havenstad Volos verwacht.

`Mini-Turks' deed ook aan het snel opkomen van schandaalbeschuldigingen. Drie fabrieken zijn verzwolgen; de andere vlak in de buurt nauwelijks getroffen. Verspreide huizen zijn verwoest, andere ernaast hebben slechts lichte schade. Moet er dan niet worden gezocht naar schuldige aannemers? Net als in Turkije meenden kenners te bespeuren dat er te weinig ijzer bij de bouw was gebruikt. Vooral wordt gesuggereerd dat bepaalde flatgebouwen na de aardbevingen van 1981 onvoldoende zijn opgelapt. ,,Wij hebben officieren van justitie nodig'', zei een tv-man die oud-minister Manos op het Rekomex-terrein ondervroeg.

Een andere tv-reporter opperde dat door overbelasting en stagnatie van de mobiele telefoon, die eventueel bedolvenen net als in Turkije had kunnen redden, wees op een ander schandaal: er zouden teveel toestelletjes zijn verkocht. En de tenten voor de duizenden daklozen mogen dan spoediger dan in Turkije zijn aangebracht, vanochtend werd algemeen geklaagd dat zij geen grondbedekking hadden. ,,Als het ook hier gaat regenen, zijn we verloren.''