Schuurpapier

KWANTITATIEF IS HET probleem van de witte illegalen niet eens zo omvangrijk; ongeveer duizend personen, denkt staatssecretaris Cohen (Justitie). Hoewel, hoe kan hij dat weten? Illegalen zijn immers per definitie onbekend. Daar beginnen de problemen al. Politiek gezien is de kwestie van de witte illegalen een potentiële valkuil van formaat gebleken voor achtereenvolgende staatssecretarissen van Justitie, de eerstverantwoordelijke bewindspersonen voor de toelating en uitzetting van vreemdelingen.

Kosto (1989-1994) volgde een informele weg voor een handjevol crepeergevallen, zo bracht de huidige staatsraad onlangs ,,onder voorbehoud van een slecht geheugen'' in herinnering in een kranteninterview. Gedwongen door de bestuursrechter kwam zijn opvolger mevrouw Schmitz met een formele regeling. Tevergeefs betoogde zij dat deze slechts een codificatie van de gegroeide praktijk behelsde. De Tweede Kamer sprak ongemeen fel haar zorg uit over de aanzuigende werking. Schmitz kon de regeling alleen redden door een strakke grens te trekken: zes jaar onafgebroken verblijf in Nederland met ten minste tweehonderd witte werkdagen per jaar.

Deze grens ,,schuurde'', zoals Cohen het graag noemt. Befaamd werd de zaak-Gümüs. Staatssecretaris Schmitz en een Kamermeerderheid waren onverbiddelijk: de sympathieke kleermaker uit de Amsterdamse Pijp moest het land uit. Cohen weigerde te wijken voor een hongerstaking in de Haagse Agneskerk. Wel wilde de bewindsman op individuele basis bekijken of hij iets voor witte illegalen kon doen binnen de beperkte beslissingsruimte die hem is gegeven. Maar dat leidde alleen maar tot rechtszaken over de vraag welke criteria hij eigenlijk aanlegt.

DUS NU TOCH een nieuwe regeling, zij het een eenmalige. De eis van zesmaal tweehonderd witte werkdagen vervalt, maar er blijven de nodige mitsen en maren. De rechtvaardiging van een pardon is dat inmiddels de Koppelingswet van kracht is. Deze moet het verschijnsel van witte illegaliteit – en daarmee de gevreesde aanzuigende werking – voor de toekomst onmogelijk maken. De eerste reacties uit de Tweede Kamer zijn niet onwelwillend. De instemming zal echter sterk afhankelijk zijn van de vraag of de gevolgen van de reguleringsoperatie beperkt blijven. Omgekeerd zal zo'n beperkt gevolg een stimulans zijn voor het voeren van nieuwe procedures door illegalen die net buiten de boot vallen. Ook de regeling van Cohen is schuurpapier.