Bord in de hand en wachten

Aan het einde van de jaren zestig was er sprake van topdrukte. Je moest op vrijdagmiddag als het ware vechten om een liftplaats bij de Utrechtse Brug in Amsterdam, waar de Rijksweg A2 begint. Gewapend met volle weekendtassen en een bord met de tekst `Arnhem', `Eindhoven', `Maastricht' of zelfs `Brussel' stonden jongeren (vooral studenten) in de rij, hopend op een stoppende auto. Wie kort haar had of een stropdas droeg, was ontegenzeggelijk eerder aan de beurt dan zij die door sommige automobilisten werden omschreven als ,,langharig tuig''.

In die tijd trof je langs 's lands wegen vaak dienstplichtige militairen aan. In uniform. Duim omhoog, andere hand in broekzak. In no-time werden ze opgepikt. Zulke arme sloebers met een soldij van nog geen daalder per dag kon je toch niet laten staan? Liften: je kunt zelf je route bepalen, je tijd indelen en je bespaart een hoop geld. Dat laatste telt het zwaarste. Sinds studenten per januari 1991 over een zogenoemde OV-kaart zijn gaan beschikken, is het aantal lifters sterk gedaald. Op speciaal ingerichte liftplaatsen, zoals bij stadion De Geusselt aan de A2 in Maastricht, zie je al vele jaren geen sterveling meer.

Helemaal uitgestorven zijn lifters nog niet. In het bijzonder tijdens de zomervakanties duiken ze nog op, zij het in beperkte mate. Ze ,,zoeken de vrijheid en zijn niet bang daarvoor ontberingen te lijden'', staat geschreven op de website Studentensite van uitgeverij CrossPoints, die informatie over liften in Europa verstrekt. Tips? Neem een viltstift en een blocnote mee, een flinke voorraad etenswaren voor minder goede tijden en een goede wegenkaart om te weten wat de volgende stad op je route is. Lifters plegen trucs te hanteren: van een paartje staat het meisje langs de weg, duim omhoog of bord in de hand. Als een automobilist stopt, komt prompt de jongen uit de bosjes tevoorschijn.

Een minder avontuurlijke lifter kan een beroep doen op Nederlands enige liftcentrale in Amsterdam. Hij of zij – jaarlijks melden zich er drieduizend aan – betaalt tien gulden administratiekosten, een bemiddelingsgeld van twaalf à twintig gulden en een bijdrage in de benzinekosten van een aangemelde automobilist. De kans is groot dat de lifter voor nog geen 130 gulden Barcelona bereikt.

Volgens Studentensite is Duitsland het beste liftland van Europa. ,,Automobilisten nemen daar gemakkelijk lifters mee; liften is helemaal ingeburgerd. (...) Het terrein van benzinestations en wegrestaurants is een prima werkplek. Omdat automobilisten er langzaam rijden, heeft de lifter alle tijd om via allerlei gebarentaal duidelijk te maken waarom juist hij de aangewezen persoon is om te worden meegenomen.''

Frankrijk geldt juist als gevaarlijk. De afgelopen jaren zijn er herhaaldelijk lifters door automobilisten mishandeld, en andersom. Als ex-lifter – met een zwak voor lifters – nam ik in 1993 als Tourverslaggever in Briançon de 19-jarige Colette mee. Ze was met haar Deux Chevaux gestrand op weg naar de perszaal om aan de internationale journalisten een stapel mappen uit te delen met informatie over een groot kampioenschap deltavliegen, haar favoriete sport. Ze was zich van het gevaar bewust. ,,Als mijn vader wist dat ik in mijn eentje bij een vreemde in de auto stapte, zou hij mijn beide benen breken.''