Strijd Dagestan laait op na nieuwe mosliminvasie

Rusland lijkt zijn greep op de een maand oude oorlog in de deelrepubliek Dagestan te verliezen. Honderden moslimrebellen uit het naburige Tsjetsjenië zijn gisternacht aan een nieuwe gewapende invasie begonnen, luttele uren na een bomaanslag op een flat van het Russische leger waarbij minstens 40 doden zijn gevallen.

De opstandelingen, bebaarde mannen die een heilige oorlog voeren tegen het Russische gezag in de Kaukasus, hebben net als vier weken geleden een handvol Dagestaanse dorpen bezet, waaronder Lenin-Aul en Kalinin-Aul. Bij het grensplaatsje Novolaks hebben zij de afgelopen 24 uur een politiepost belegerd. Toen het Russische leger er vanmorgen in slaagde de omsingeling te doorbreken, bleken er tien Dagestaanse en een Russische politieman te zijn gedood.

Volgens Tsjetsjeense woordvoerders hebben Russische bommenwerpers gisternacht dorpen in Tsjetsjenië gebombardeerd. Daarbij zouden 25 doden en 40 gewonden zijn gevallen. Een woordvoerder van het Russische ministerie van Defensie ontkende vanochtend de aanval. ,,We hebben daarover geen informatie, maar als het waar is, zijn we alleen maar blij. Bandieten moeten nergens veilig zijn.''

Moskou ziet zich plotseling geconfronteerd met een islamitische guerrilla op drie fronten tegelijk. Los van de strijd tegen infiltranten in de grensstreek zijn de Russische strijdkrachten in gevecht met gewapende wahabieten, leden van een fanatieke moslimsekte die rond twee dorpen in Centraal-Dagestan een eigen vrijstaatje hebben gecreëerd. Russische gevechtshelikopters en straaljagers bombarderen dit bolwerk al ruim een week. Persbureau Interfax meldt dat vandaag nog tot een bestorming van deze dorpen, Karamachi en Tsjabanmachi, zal worden overgegaan.

Het derde ,,front'' is de strijd tegen terreurdaden, zoals de bomaanslag op een woonkazerne in het garnizoenstadje Boeinaksk, zaterdagavond. Door een ontploffing van een zware autobom stortte het gebouw in. De aanwezige bewoners – voor een deel officieren en hun familie – zijn door het vallend beton verpletterd. Het bergen van de lichamen is nog in volle gang en wordt af en toe onderbroken om te luisteren naar eventueel hulpgeroep van overlevenden.

Verslaggevers zagen een man die geknield op het puin tevergeefs de namen van zijn vrouw en dochtertje riep. Een tweede bom, verborgen in een vrachtwagen voor de deur van een militair ziekenhuis, kon naar verluidt vijftien minuten voor ontploffing onschadelijk worden gemaakt.

De Dagestaanse autoriteiten noemen de tragedie in Boeinaksk en de invasie van rebellen uit Tsjetsjenie ,,schakels van een en dezelfde ketting.'' Zij hebben alle reservisten gemobiliseerd, en roepen vrijwilligers op om mee te vechten tegen de separatisten die van Dagestan een onafhankelijke moslimstaat willen maken. Hun aanvoerder is de 34-jarige computerexpert Sjamil Basajev, dezelfde die vorige maand een vijftal Dagestaanse bergdorpen uitriep tot Vrij Dagestan. Zij rechterhand is Chattab, een Jordanier in Tsjetsjeense dienst. Chattab waarschuwde zaterdag: ,,De moslims in de Kaukasus hebben de kracht om elk geschil met militaire middelen op te lossen.'' Hij zwoer de belegerde wahabieten in Centraal-Dagestan bij te staan.

President Jeltsin is volgens zijn woordvoerder ,,woedend'' over de jongste aanvallen. Zijn premier, Vladimir Poetin, sloot echter meteen uit dat Rusland opnieuw een confrontatie met het de facto afgescheiden Tsjetsjenie zou aangaan. Meteen bij zijn aantreden, een maand geleden, kreeg Poetin te maken met de eerste inval vanuit Tsjetsjenie van de mannen van Basajev en Chattab. Hij beloofde toen de orde binnen twee weken te herstellen, wat hem zowaar lukte door de onverwachte terugtrekking van de moslimrebellen. Bij die operatie zijn officieel 59 Russische soldaten omgekomen. Het dodental bij de daaropvolgende poging om de wahabieten in Centraal-Dagestan te neutraliseren, is inmiddels opgelopen tot 33. Tel daarbij op de veertig doden van de bomaanslag in Boeinaksk en de 11 gedode politiemannen bij het grensdorp Novolaks, en het beeld is duidelijk: in de onderbuik van Rusland woedt drie jaar na het beeindigen van een Tsjetsjeense oorlog opnieuw een nauwelijks beheersbaar conflict.

Het Kremlin heeft voor morgen een buitengewone zitting aangekondigd van de Russische Veiligheidsraad, onder leiding van premier Poetin. Zondagavond verklaarde hij dat ,,er niets buitengewoons is aan het optreden van het Russische leger in Dagestan''. Die opmerking is bedoeld als tegengif voor de hardnekkige geruchten dat president Jeltsin op het punt zou staan de noodtoestand uit te roepen in delen van de Kaukasus of mogelijk in het hele land. De verkiezingen voor een nieuw parlement (in december) zouden daarbij in gevaar komen. Vorige week werd het centrum van Moskou opgeschrikt door een bomexplosie in een ondergronds winkelcentrum, waarbij tientallen gewonden vielen. Die aanslag is door twee totaal verschillende groeperingen opgeeist, onder meer door wahabieten uit de Kaukasus.

Poetin herhaalde dat de opstandelingen worden getraind en bewapend door Arabische huurlingen met geld uit het buitenland. Interfax meldde dit weekend dat de Saudische miljardair Osman Bin Laden, die gezocht wordt voor een reeks anti-Amerikaanse terreuracties, een trainingskamp in de Tsjetsjeense bergen heeft bezocht.

    • Frank Westerman