Pianomarathons

,,Lange projecten fascineren me. Ik ben geboren op dezelfde dag als Wagner, 22 mei, dat is de dag van de seriële epiek. Als ik één aflevering van een serie boeken heb gelezen wil ik ook de andere lezen. Als ik één aflevering van een tv-serie heb gezien, wil ik ook de rest zien. Maar de kiem voor mijn fascinatie is misschien gelegd toen ik twintig was en een overzichtstentoonstelling van Picasso bezocht. Je wandelde er als het ware door alle fasen van het leven van de kunstenaar. Dat is me altijd blijven intrigeren.''

Pianist en auteur Gary Goldschneider (60) speelt op 11 september op één dag alle 32 sonates van Ludwig van Beethoven, in de volgorde waarin ze werden gecomponeerd. Op de dag van de Uitmarkt was de aankondiging op het Concertgebouw afgeplakt, maar dat was een vergissing die snel is hersteld. Goldschneider deed in de jaren tachtig in Nederland en Amerika piano-marathons van Beethoven-sonates (1984 op het Leidseplein) en Mozart-sonates (1985 in het Vondelpark). Daarna werd hij opgeslokt door het werk aan een lijvige astrologische trilogie waarvan deel 1, The Secret Language of Birthdays, dit najaar in Nederlandse vertaling verschijnt.

,,De marathon was een idee van het Concertgebouw. Ik wilde de sonates spreiden over negen concerten. My God, zei ik, toen ze me vroegen of ik het niet in één dag wilde doen, ik dacht dat die tijd voorbij was. Ik ben de enige die dit ooit zo heeft gedaan. De Duitse pianist Hans von Bülow speelde alle sonates al omstreeks 1860 en Arthur Schnabel in de jaren '20 in Berlijn, maar zij en andere pianisten spreidden ze over opeenvolgende concerten.

,,Ik zie dit meer als een retrospectief van wat misschien de grootste componist aller tijden is. Alle sonates van Beethoven zijn meesterwerken, er zitten hoogtepunten tussen als de Mondscheinsonate, Pathétique en Appassionata, maar geen dieptepunten. Ze gaan van de tijd dat Beethoven als jongeman in Wenen aankwam via zijn middenperiode vol expressiviteit, dramatiek en monumentaliteit, tot zijn laatste levensjaren waarin hij de romantiek en het classicisme achter zich laat en Opus 111 schrijft, zijn laatste sonate, waarin je zelfs boogie woogie en rock 'n' roll hoort.

,,Ik wil ook bewijzen dat er niet zomaar een simpele scheiding is tussen majeur en mineur, maar dat elke toonsoort zijn eigen karakter heeft. C mineur bijvoorbeeld is serieus, statisch en staat voor het noodlot dat aan de deur klopt, in de astrologie is het verwant aan de Steenbok. D mineur staat voor de Schorpioen: demonisch, vol woede. Ik denk dat een componist als Beethoven voor een bepaalde toonsoort koos omdat die paste bij de sfeer van zijn compositie. Dat is mijn persoonlijke opvatting, niet iedereen is het daarmee eens.

,,Ik heb me anderhalf jaar voorbereid, gedeeltelijk in een hotel-restaurant op een berg in Ftan, een dorp in Zwitserland, deels in ons huis in Frankrijk waar ik een Steinway heb en verder thuis in Amstelveen op een Bechstein uit 1908. Daarop speel ik ook in het Concertgebouw. Een Bechstein is hét ideale instrument om Beethoven op te spelen, het is makkelijk te bespelen en past zich aan de pianist aan. Dat vonden ook Von Bülow en Schnabel al.

,,Het concert is verdeeld in drie blokken van drie concerten, met een half uur pauze ertussen. In elk concert zit een kwartier rust. De mensen mogen tussen de concerten in en uit lopen en hun kaart aan een ander geven als ze niet de hele dag blijven. Als pianist moet je een goede conditie, zelfvertrouwen en ervaring hebben, ontspannen zijn en lang geconcentreerd kunnen blijven, want je moet aan het eind nog een moeilijk stuk als de Hammerklaviersonate aankunnen. Met concentratie heb ik geen problemen, ik zit vaak uren achter een schaakbord. De Amsterdamse fysiotherapeut Fons de Bont staat me de hele dag bij. Mijn vingers kunnen het wel aan, maar ik heb de laatste jaren last van mijn schouder omdat ik bij een val een verkeerde beweging heb gemaakt. Verder hoop ik gewoon dat het een mooie dag wordt en dat de geest van Beethoven voelbaar zal zijn.''

Gary Goldschneider, piano. Kleine Zaal Concertgebouw Amsterdam. 11/9 11u, 15.30u en 19.30u. Res. (020) 671 8345