Optiewinsten

EXHIBITIONISTISCHE VERRIJKING noemde premier Kok het anderhalf jaar geleden. Hij sprak toen zijn afkeuring uit over de optieregelingen van managers die, dankzij de koersstijgingen op de effectenbeurs, hun inkomens geweldig wisten op te krikken. Kok maande de managers het ,,een beetje rustig aan te doen''. Wijze woorden van de premier, die hij nog maar eens moet faxen naar de hoofdcommissaris van politie in Amsterdam. Want wat blijkt: de Amsterdamse politie speculeert er lustig op los op de optiebeurs en heeft daar in het afgelopen jaar een leuk winstje gemaakt.

Hoe gaat dat tegenwoordig? De politie roept al jaren om aandacht, de politiek trekt meer geld uit voor `blauw op straat' en dan blijkt het Amsterdamse korps een financiële reserve van 168 miljoen gulden te hebben opgebouwd waarvan honderd miljoen niet direct nodig is. Gelukkig beschikt de politie over een bank die daar wel raad mee weet en zo kon het gebeuren dat het politiekorps tien miljoen gulden in opties belegde, waarmee (in 1998) een uitstekend rendement is behaald.

Wat moet de burger en belastingbetaler hiervan denken? Ten eerste dat het Amsterdamse korps beter kan beleggen dan bekeuren. Volgens korpschef Kuiper schrijft een Amsterdamse diender gemiddeld 2,3 bekeuringen per jaar, terwijl een argeloze bezoeker van de hoofdstad toch zelden de indruk krijgt dat daar de regels op straat niet permanent worden overtreden. Kuiper vindt – terecht – dat zijn agenten wel wat actiever mogen bekeuren.

Ten tweede dat er iets schort aan de organisatie van de politie als de financiële reserves zo omvangrijk zijn. Dat geld, mag men aannemen, was voor een bepaald doel aan de politie verstrekt (bijvoorbeeld meer agenten aantrekken) en kennelijk komt dat beleid niet goed of niet snel genoeg van de grond.

En ten derde: de overheid heeft geen greep op de wijze waarop her en der met voorschotten en reserves wordt omgegaan.

ER IS EEN NIEUWE WET in de maak – de Wet Financiering Lagere Overheden – die in de toekomst risicovolle beleggingen, waaronder opties, met kasgeld verbiedt. Het is op zichzelf al verbluffend dat zo'n wettelijke regeling niet allang bestond. En als een overheidsorgaan dan toch tijdelijk zoveel kasgeld over heeft, laat men dit dan in ruil voor een schuldbekentenis van de minister van Financiën terugstorten in de schatkist, zodat een stukje staatsschuld kan worden afgelost.

Inmiddels is bekend dat Nederland een provincie heeft die optreedt als bank, ziekenhuizen die vijf miljard aan reserves hebben opgepot en een politie die in opties doet. Moet kunnen? Nee. ,,Dit is geen goede voorbeeldfunctie'', zei Kok toen hij het over de managers met hun optieregelingen had. Inderdaad. Het is nog erger: de overheid doet er volop aan mee.