`Politiek moet met Schiphol leadership tonen'

De groei van Schiphol komt dit najaar weer op de politieke agenda. Aan de vooravond van de nieuwe discussie roept topman Cerfontaine Den Haag op een nieuwe visie te ontwikkelen.

Gerlach Cerfontaine, president-directeur van Schiphol, kijkt ondeugend door zijn lichte werkkamer op de luchthaven en formuleert een wens: ,,Ik zou wel eens een quizje willen houden met de Schiphol-woordvoerders uit de Tweede Kamer. Wat is het verschil tussen zone en contour? Hoeveel meter is een afwijking van één Ke? Ik ben benieuwd wie er zó goed in de materie zit, dat hij geen enkele vraag fout heeft.''

Gekkigheid natuurlijk, haast hij zich te zeggen, want Cerfontaine is niet de man van het conflict en polarisatie. Maar toch. Na ruim een jaar aan het roer bij de luchthaven verbaast hij zich nog steeds over ,,het gebrek aan discussie over integraal Schiphol-beleid'' vanuit Den Haag. ,,Iedere keer wordt er weer één elementje uitgepakt en hup, er is weer herrie in de tent. Terwijl ik zo graag wat meer lange termijnvisie van de politiek zou willen hebben, wat meer leadership. Dan weet ik waar ik aan toe ben.'' In dat licht dreigen het nog boeiende maanden te worden voor Cerfontaine, als Schiphol het komend najaar de politieke agenda weer stevig zal bepalen. Niet alleen moet minister Netelenbos (Verkeer en Waterstaat) een aangepaste geluidszone vaststellen, er moet ook een beslissing vallen over nieuwe milieunormen en over de vraag of Schiphol op de huidige locatie verder mag groeien of dat er bijvoorbeeld wordt gekozen voor een vliegveld in de Noordzee. Cerfontaine wil niet te veel vooruitlopen op de politieke beslissingen (,,Schiphol is toch al zo'n magneet voor gedoe''), maar vraagt Den Haag wel om ,,het lef te hebben los te komen van achterhaalde discussies.'' Daarmee bedoelt hij: erken de economische waarde van Schiphol, geef wat meer ruimte dan nu wettelijk is toegestaan om verder te kunnen groeien en leg meer verantwoordelijkheid bij de bedrijfstak zelf. Toch lijkt dat pleidooi vooralsnog geen gelopen race in Den Haag. Binnen de PvdA klinkt een sterke roep om de luchthaven juist aan strenge normen te houden: een strikte handhaving van de geluidszone met daarin geen nieuwe geluidsbelaste woningen en niet meer dan 12.000 huizen die lawaaihinder hebben. ,,Dat bedoel ik nou', zegt Cerfontaine. ,,Dan mag de politicus die dat betoogt ook uitleggen dat er banen gesloten moeten worden omdat er één huis buiten de zone ligt. Iedereen, zelfs de milieubeweging, onderschrijft dat de huidige regels rigide, irreëel en niet handhaafbaar zijn. Daarom zeg ik: schrap de onwerkbare normen in de huidige Planologische Kernbeslissing (PKB), geef een milieuvergunning, handhaaf streng, maar geef ons de kans te bewijzen dat wij een duurzaam beleid kunnen voeren.''

Voorlopig zijn die nieuwe concepten er niet en moeten de oude blijven gelden, anders krijgt de luchtvaart carte blanche, vindt de milieubeweging.

,,Alsof wij dan het vliegverkeer vertienvoudigen. Dat zou toch grote gevolgen hebben voor de reputatie van de sector? Wij kennen echt wel onze verantwoordelijkheid ten opzichte van het milieu en dat willen we ook aantonen. Maar op deze manier krijgen we daar nooit de kans voor.''

Maar uiteindelijk botsen Schiphols economische belangen toch altijd met het milieu?

,,Waarom? Overleven voor Schiphol zit juist in aandacht voor duurzaamheid. Er is spanning, al moeten we het wel in evenwicht beschouwen. De milieufactor is erg majeur uitgelicht, terwijl er nogal wat tegenover staat: een economische ontwikkeling die in een onvoorstelbaar hoog tempo gaat. Dan doel ik op de digitale revolutie, globalisering, technologie, E-commerce. Schiphol is daar een draaischijf in. U moet de recente cijfers over de vestiging van Japanse en Amerikaanse bedrijven eens bekijken. Dat bedoel ik ook met een Haagse visie: baseer die niet meer op de situatie van twee jaar geleden.'

Bent u het eens met de mensen die zeggen dat Schiphol op de huidige plek niet veel meer kan groeien?

,,Nee. Er komt technologie die de milieuprestaties verbetert. Ik denk dat we met de vijfde baan naar 600.000 vliegbewegingen kunnen. Gaat het om grotere aantallen, dan is een vliegveld in zee een optie. Ook hier geldt echter: laten we eerst bedenken wat we willen met de in opmars zijnde netwerkeconomie en de plek van Schiphol daarin.''

Ziet u eigenlijk al contouren van die door u gewenste Haagse visie?

,,Op de departementen proef ik wel de wil. Maar nu de Tweede Kamer nog. Het is mijn angst, dat die noodzakelijke visie er niet komt. Dat we stationair blijven draaien rondom achterhaalde-, maar heilig verklaarde dogma's. Terwijl we het ons niet kunnen veroorloven de boot te missen.''

U vindt dus dat het initiatief meer in Den Haag moet liggen dan in het Tijdelijk Overlegplatform Schiphol (TOPS), waarin u met de milieubeweging praat?

,,TOPS is leerzaam en moet vooral verder gaan. Maar het primaat ligt in Den Haag. Ik hoop dat men zich daar realiseert dat er in het Schipholdebat andere wegingsfactoren moeten worden gebruikt dan bijvoorbeeld in de SER, waar werkgevers en werknemers gelijkwaardig zijn. Ik zou het raar vinden als de politiek straks zegt: iedereen, ook de omliggende gemeentes, is voor groei, behalve de milieubeweging, dus we doen het maar niet. Dan wordt de milieufactor overgeaccentueerd. Ik zie ook wel dat voortkomt uit politieke processen, zoals de groei van GroenLinks en het effect daarvan op de PvdA. Maar ik hoop dat het kabinet zich daar niet door laat afleiden. We moeten echt een manier vinden om de moderne economische processen in te passen. Dit is hét debat en daar wil ik graag in meedraaien.''