LIEFDE EN TROUW GAAN NOOIT VERLOREN

Zeven jaar na zijn vertrek als speler keerde Erik Gerets (45) terug bij PSV als hoofdtrainer. Een intieme relatie werd hersteld. De vurige back van weleer over zijn band met PSV-voorzitter Harry van Raaij, de legendarische trainer Ernst Happel, de Rode Duivels en het huidige niveau van het Belgische voetbal.

De liefde komt van twee kanten. PSV-voorzitter Harry van Raaij zag ,,een lang gekoesterde wens'' in vervulling gaan toen hij Erik Gerets deze zomer kon aanstellen als hoofdtrainer en opvolger van `tussenpaus' Bobby Robson. Op zijn beurt proeft de Belg in Eindhoven weer de gemoedelijkheid die in de zeven vette jaren tussen 1985 en 1992 gepaard ging met grote successen. Al kent hij vergeleken met zeven jaar geleden nog geen tien procent van het personeel, Gerets zou PSV voor geen goud willen missen.

,,Ik heb hier ooit met Standard Luik een toernooi gespeeld'', mijmert hij. ,,Er hing toen zo'n gemoedelijke sfeer dat ik dacht: hier zou ik nog wel eens willen voetballen. Ik kon toen niet bedenken dat mijn band met PSV hele diepe vormen zou aannemen. Ik wil niet zeggen dat ik nooit boven de rivieren kan werken, bij Ajax of Feyenoord. Maar PSV geeft me een goed gevoel. Ik hecht veel waarde aan warmte en genegenheid bij een club.

,,Voormalig manager Kees Ploegsma behoort nog steeds tot mijn beste vrienden. Hij heeft mij in 1985 bij MVV weggehaald. Ik had daar na een jaar schorsing (wegens omkoopschandaal bij Standard Luik, red.) weer de kans gekregen mijn vak uit te oefenen. In Maastricht heb ik leren genieten van kleine dingen. Zoals lekker eten en een wijntje erbij. Daar is de Bourgondiër in mij opgestaan. Eenmaal bij PSV moest Berry van Aerle door mijn komst vertrekken. Na verloop van tijd kwam hij terug en aan het einde van zijn loopbaan heb ik zijn plek in het elftal weer overgenomen. Nu is hij postbode en ontmoeten we elkaar iedere week bij PSV. Berry heeft nooit in wrok omgekeken.

,,Ik had bij PSV zelfs geen contract hoeven tekenen. Zo groot is wat mij betreft het vertrouwen dat ik heb in voorzitter Van Raaij. Als je vijf keer verliest en op je bek gaat, vlieg je er toch uit. Het respect wat er is tussen mij en Van Raaij dateert nog uit mijn voetballoopbaan. Ik was de enige speler bij wie hij thuis kwam om over contractverlenging te praten. Dan zei Van Raaij: `Het heeft geen zin om nog over vijftig gulden meer te ouwehoeren, want dit is een goed contract'. Als ik akkoord ging trokken we vervolgens een fles champagne open om de overeenkomst te vieren en gingen we uit eten. Ik had als aanvoerder natuurlijk veel contact met Van Raaij. Hij kijkt evenveel naar de mens achter de voetballer als naar zijn kwaliteiten. We zitten een beetje identiek in elkaar. Het gaat dan om waarden en onverklaarbare emoties in het leven. In dat opzicht hebben we veel met elkaar gedeeld. Zo hebben we samen met tranen in onze ogen gestaan bij moeder Theresa toen we eens op toernee waren in Azië. Mocht Van Raaij mij moeten ontslaan, dan zal de band tussen ons altijd blijven bestaan. Buiten hem zijn er geen drie mensen op de wereld die ik zo vertrouw.''

Toen Gerets bij Club Brugge aantoonde dat zijn succes met Lierse SK, dat onder zijn hoede in 1997 verrassend de Belgische titel opeiste, niet op toeval berustte stond het besluit van Van Raaij vast. Gerets zou trainer van PSV worden. Al kon dat niet onmiddellijk. Hij had in Brugge nog een contract van een jaar en hij moest in Zeist de cursus coach betaald voetbal volgen. ,,Van Raaij wilde aan Club wel een afkoopsom betalen. Toen heb ik gezegd: `Dat gaan we niet doen'. Ik ben iemand die altijd zijn woord houdt. Het afgelopen seizoen was voor mij nog erg leerzaam. In de eerste plaats heb ik te veel energie gestoken in mensen die het niet waard waren. Hoewel we nog tweede zijn geworden, waren te veel spelers niet bereid tot het bittere eind voor hetzelfde doel te knokken. En dat had ik nog niet meegemaakt.''

Gerets is grijs geworden tijdens zijn afwezigheid. Hij wil het liefst dat we zijn voornaam voortaan met een k schrijven. Hij werkte als voetballer onder Goethals, Happel, Thijs en Hiddink, maar ze stonden geen van alle écht model voor zijn vorming als trainer; hoewel hij een bijzondere band had met de immer stoïcijnse Ernst Happel. ,,Voordat hij via Harelbeke bij Standard Luik kwam had hij bij Club Brugge een waar schrikbewind gevoerd. Maar in Luik was hij plotseling een ongelooflijk gemoedelijke vent met wie ik uren kon praten. Op een afscheidsfeestje, dat hij gaf voor een paar spelers met wie hij een goede band onderhield, stonden we samen op de tafel te dansen. Natuurlijk had hij ook zijn eigenaardigheden. Hij zocht altijd iets om mij op te jagen. Hij kreeg mij altijd op het paard. Maar ik gaf hem weerwerk en dat beviel hem wel. Ik hielp hem vaak bij de wedstrijdbespreking omdat hij geen Frans sprak. Dan waren zijn aanwijzingen zo summier dat ik er altijd wat woorden bij verzon om er een verhaaltje van te borduren. Happel flikte het ook een keer om helemaal geen opstelling te geven. Voor een oefenwedstrijd had hij slechts de shirtjes in de kleedkamer laten klaarleggen. Alleen om te zien wie het lef had om er een te pakken. Een goede man, ja.

,,Ik ben een andere trainer dan Happel. Veel nadrukkelijker aanwezig en meer corrigerend. Maar misschien heb ik toch wel trekjes van hem overgenomen. Andrzej Rudy heeft bij Lierse eens tegen mij gezegd: `Ik sta er versteld van hoe vriendschappelijk je nu met ons omgaat, terwijl je ons over twee uur op het veld weer staat uit te kafferen. Ik zou dat nooit kunnen'. Tja, ik ben zoals ik ben. Ik probeer mezelf te zijn. Inderdaad kaart ik weleens met de spelers. In een groepje met Waterreus en Nilis als invaller van Valckx wanneer hij er niet is door een blessure.''

Gerets liet zich ook van zijn menselijke kant zien toen hij bij Lierse de van Feyenoord overgenomen Rus Denis Kljoejev uit zijn isolement probeerde te halen. ,,Ik zag dat hij een goede voetballer was, maar hij uitte zich totaal niet. Op een bloedhete middag heb ik hem meegenomen naar een terras. Hij wilde een cola bestellen, maar ik zei: `Probeer eens een Belgisch biertje, een Duvel'. Na de eerste kwam een tweede en vervolgens een derde. Toen begon hij te praten. Die jongen is in de periode daarna gigantisch opgeleefd. In twee weken had Denis bij ons meer contact met anderen dan bij Feyenoord in een heel seizoen.''

Na een moeizaam seizoen onder Robson straalt PSV met Gerets aan het roer meer visie en dynamiek uit. Dat heeft ook te maken met een aantal talentvolle jonge krachten. Gerets raakt niet over ze uitgepraat. ,,Johann Vogel is een verrijking voor het Nederlandse voetbal. Hij kon naar Barcelona, Parma of Fiorentina, maar koos voor PSV. Hij doet in de wedstrijd geen moelijke dingen als het ook makkelijk kan. Mark van Bommel is in het veld een geboren leider met een groot voetbalintellect. Hij denkt nu al vaak mee met de trainer. Mark heeft alle basiskwaliteiten om een vaste international te worden. Van Nistelrooy leeft van doelpunten maken. Hij neemt nooit genoegen met wat hij heeft bereikt. We stonden met 6-1 voor tegen Vitesse en ik kon Vogel na drie wissels niet meer naar de kant halen ofschoon hij het licht uit zijn ogen had gelopen. Toen Van Nistelrooy een keer voor niets diep ging, kreeg Vogel ervan langs. Dat typeert Van Nistelrooy. Soms moet je hem temperen.''

Als geen ander beseft Gerets dat zijn elftal nog maar aan het begin staat van een groeiproces. ,,Je bent achterlijk bezig als trainer wanneer je denkt dat die jonge spelers gelijke tred kunt houden met Bayern München en Valencia, onze tegenstanders in de Champions League. Maar ik ben wel benieuwd hoe ons middenveld zich op het hoogste niveau staande houdt. We zijn nu aan het bouwen om over drie jaar een topelftal te hebben. Mocht ik dan vertrekken en ik laat een selectie achter die dertig tot veertig procent sterker is geworden, dan heb ik het voor mijn gevoel goed gedaan.''

Spelerswisselingen die hem en PSV kunnen terugwerpen, calculeert Gerets in. ,,Stel er komt volgend jaar een bod van zeventig miljoen voor Van Nistelrooy. Dan gaat hij eruit met een grote strik om. Ik heb zijn opvolger al in mijn hoofd. Als deze speler voor PSV haalbaar is dan hebben we ook straks weer een wereldaanval.''

Hij heeft net een peloton Waalse verslaggevers te woord gestaan. Er wordt waarde gehecht aan zijn visie op de interland Nederland-België van vanavond. ,,Zowel Vlamingen als Walen accepteren mij. Als een van de weinigen. Ik ben een echte Vlaming maar heb in België alleen bij een Franstalige club gevoetbald. Ik heb net tegen die verslaggevers gezegd: `Met een Waalse bondscoach (Robert Waseige, red.) zullen jullie je nu wel rustig houden en komt de Vlaamse pers in het geweer'.''

Een beetje geprikkeld kijkt hij op als vragenstellers geringschattend praat over het huidige niveau van het Belgische voetbal. ,,Ik vind het Nederlandse voetbal trouwens ook een stuk minder geworden. Je moet met het stellen van een diagnose altijd opletten met wat je zegt. De oefenwedstrijden tussen Nederlandse en Belgische clubs in de voorbereiding op het seizoen draaiden meestal zelfs uit op een nederlaag voor de Nederlandse teams.

,,De werkwijze bij de clubs en de jeugdopleidingen worden beter in België. Ik merk het aan mijn zoon die bij Club Brugge voetbalt. Ook een verdediger, hij lijkt qua mentaliteit en stijl van voetballen sprekend op zijn vader. Hij probeert mijn ongelijk te bewijzen, want ik heb gezegd dat hij beter kan gaan studeren. Maar hij heeft zo'n instelling van: ik stuur je straks wel een kaartje als ik in Milaan speel. Ik zie wel talenten in België. Zoals de gebroeders Mpenza, Stephane Tange en Jurgen Cavens. Het herstel heeft nog wat tijd nodig.''

Komt het EK volgend jaar te vroeg voor de Belgen? ,,Als je de namen van Nederland en België naast elkaar zet moet het vanavond 5-0 voor Oranje worden. Ik mis bij ons iemand die het voortouw neemt. Nadat Ceulemans en ik zijn vertrokken hebben ze zo'n speler niet meer gevonden. Het elftal dat in '86 naar het WK in Mexico ging had wel zes leiders. Thijs zei toen: `ik kan beter thuis blijven want dit elftal heeft zes trainers in het veld'.''

Voorlopig houdt Gerets de depressie in België op afstand. ,,Twee jaar geleden ben ik gevraagd om bondscoach te worden. Ik voelde me toen nog te jong. Als beide partijen binnen acht jaar nog geïnteresseerd zijn zou ik nog bondscoach kunnen worden. Maar nu wil ik voor geen geld in de wereld dit missen.'' Hij kijkt rond en wijst vanaf het terras naar PSV's lommerrijke trainingscentrum De Herdgang.